Geen nood, je bent op de juiste plek.
Adviestalent is vanaf 1 november 2019 doorgegaan als OpMorgen

Verder

Aan de slag met biodiversiteit!

Laura Smid, Eva Louwerenburg, TwynstraGudde en OchtendMensen

In gesprek met Peter Geurts over biodiversiteit bij Canon Production Printing in Venlo

Door wereldwijde opwarming van de aarde, meer consumptie, vervuiling en overexploitatie wordt de biodiversiteit ernstig bedreigd. Plant- en diersoorten verdwijnen en ecosystemen raken verstoord. Het aantal insecten in Nederland is de afgelopen 30 jaar met bijna 75% afgenomen. Regulering van een stabiel klimaat, schone lucht, zuiver water en een vruchtbare bodem is niet langer vanzelfsprekend. Dit heeft flinke gevolgen voor onze economie. Bedrijven zijn sterk afhankelijk van grondstoffen die ecosystemen bieden. De Europese Unie stelt dat de helft van het Bruto Binnenlands Product afhankelijk is van een goede biodiversiteit. Biodiversiteit is dus essentieel voor klimaat, mens, én de economie.

Het bedrijfsleven heeft weinig aandacht voor de flora en fauna

Het bedrijfsleven ziet steeds meer dat ze een belangrijke rol speelt in het tegengaan van klimaatverandering. Door het verduurzamen van haar bedrijfsvoering zet het bedrijfsleven stappen naar minder uitstoot. Bedrijven kunnen ook meewerken aan een stabiel klimaat door zich in te zetten voor behoud van biodiversiteit. Toch krijgt biodiversiteit weinig aandacht. Hoe kunnen bedrijven zich inzetten voor biodiversiteit? En waarom zouden bedrijven dit moeten doen? Een bedrijf dat zich expliciet richt op biodiversiteit is Canon. Vanuit Ochtendmensen zijn wij benieuwd wat Canon drijft en hoe Canon dit aanpakt. Eva Louwerenburg en Laura Smid gingen in gesprek met Peter Geurts van Canon Production Printing in Venlo. Samen komen zij erachter dat het helemaal niet zo moeilijk is om aan de slag te gaan met biodiversiteit.

Inventariseer de fysieke omgeving van je pand(en) en onderzoek welke flora en fauna hier van nature aanwezig is. Bedenk vervolgens manieren om deze te versterken.

Peter Geurts - Milieu- en omgevingsspecialist bij Canon Production Printing in Venlo

Hoe begin je? Het is makkelijker dan je denkt!

Als milieu- en omgevingsspecialist houdt Peter Geurts zich al jaren bezig met biodiversiteit bij Canon Production Printing in Venlo. Binnen werkt Peter aan het beleid, buiten staat Peter ‘met zijn poten in de klei’. “Het is een kwestie van gewoon beginnen” geeft Peter aan. Inventariseer de fysieke omgeving van je pand(en) en onderzoek welke flora en fauna hier van nature aanwezig is. Bedenk vervolgens manieren om deze te versterken. Door de interventies aan te passen aan het lokale ecosysteem, voorkom je dat je volgend jaar opnieuw moet beginnen. Een grote investering is niet nodig, niet alles hoeft tegelijk. Verdeel het terrein in deelgebieden en werk ieder jaar aan een stuk. Mocht je aan de slag willen, maar beschik je niet over eigen grondgebied, kun je op andere manieren aan de lokale biodiversiteit werken. Zoek lokale samenwerkingspartners zoals het Instituut Voor Natuureducatie en Duurzaamheid, of sluit je aan bij landelijke acties zoals de nationale boomplantdag.

Kyosei, hoe Canon aandacht heeft voor biodiversiteit

Met de bedrijfsfilosofie ‘Kyosei’, wat staat voor “living and working together for the common good”, staat biodiversiteit hoog in het vaandel. Het biodiversiteitsbeleid van Canon Inc. stelt dat er op alle vestigingen van Canon aandacht wordt besteed aan het versterken van de lokale ecosystemen. Enthousiaste medewerkers dragen hier maar al te graag aan bij! Ook zet Canon Inc. zich op andere manieren in ten behoeve van biodiversiteit.

Hiervan is het Canon Bird Branch Project een mooi voorbeeld. Vestigingen van Canon die aan dit project meedoen organiseren verschillende activiteiten ter bevordering van wilde vogels. Medewerkers zijn hierbij actief betrokken. Dit doet Canon Production Printing in Venlo bijvoorbeeld door het plaatsen van vogelhuisjes, insectenhotels en het opzetten van een broedvogel onderzoek.

De groene omgeving rondom het pand draagt bij aan de medewerkerstevredenheid en stimuleert het maken van een wandeling.

Peter Geurts, Milieu- en omgevingsspecialist bij Canon Production Printing in Venlo

Voor klimaat, mens en economie

Canon erkent dat het belangrijk is om de natuurlijke omgeving en de biodiversiteit te beschermen voor een toekomstbestendige, duurzame samenleving. De voordelen zijn echter ook dichterbij huis te vinden. De groene omgeving rondom het pand draagt bij aan de medewerkerstevredenheid en stimuleert het maken van een wandeling. Collega’s wandelen in de werkpauzes graag om het pand heen en geven excursies om elkaar te informeren en enthousiasmeren over de schoonheid van onze natuur. Het versterken van biodiversiteit biedt dus niet alleen voordelen voor onze flora en fauna. En zo moeilijk blijkt het niet te zijn: het is een kwestie van de mouwen opstropen!

Wil je weten wat voor Energie- en Duurzaamheid-opdrachten OchtendMensen doen, lees dan verder op onze themapagina. En wil je op de hoogte worden gehouden van wat OchtendMensen publiceert over Energie & Duurzaamheid, schrijf je dan hieronder in voor onze nieuwsbrief.

Op een duurzame manier je vakantie­gasten tevreden stellen

Jorik van Koppen en Isis Weekenborg, OchtendMensen TwynstraGudde

Door Jorik van Koppen en Isis Weekenborg

Landal GreenParks[1], voor velen bekend als beheerder van vakantieparken, onderneemt actie om de organisatie verder te verduurzamen. Wie aan Landal denkt, denkt waarschijnlijk aan landelijke vakantiehuisjes gelegen in mooie natuur. Een plek waar mensen naar uitwijken om de drukte van de stad te ontvluchten. Wellicht ook een plek waar mensen willen genieten van een lekker stukje biefstuk tijdens hun diner. Dit laatste gaat niet goed samen met de duurzaamheidambities van Landal. Jerôme de la Chambre, Manager Sustainability en Folker Frommeyer, Parkmanager van het park Orveltermarke, staan voor de uitdaging om Landal verder te verduurzamen. Ze spraken hierover met OchtendMensen-adviseurs Jorik van Koppen en Isis Weekenborg.

Duurzaam ondernemen of een hoge gasttevredenheid?

In de vakantieparken staat gasttevredenheid centraal. Helaas gaat deze gasttevredenheid niet altijd goed samen met duurzame keuzes. ‘Gastvrijheid en duurzaamheid is een ingewikkeld huwelijk’, vertelt Jerôme. ‘Je wilt er voor je gast zijn en er zorg voor dragen dat alles altijd piekfijn geregeld is. Maar er zit een andere kant aan die medaille. Vijf minuten voordat het buffet sluit, wil je klanten een weldaad aan hammetjes, kaasjes een croissantjes aanbieden. Aan de andere kant wil je voorkomen dat er een hele hoop overblijft en weggegooid moet worden.’

Eenzelfde dilemma ziet Landal bij het aanbieden van een open haard met echte houtblokken, of het aanbieden van vlees op de menukaart. ‘In ons restaurant maken we constant die afweging’, vertelt Folker. ‘We hebben bijvoorbeeld bewust gekozen om, ten koste van de winstmarge, onze snacks aan te bieden in papier en karton in plaats van plastic.’ De rol van Landal als overkoepelende organisatie is hierin slechts faciliterend. ‘Ik kan alleen de ingrediënten aanrijken’, legt Jerôme uit. ‘Ieder park is anders, dus uiteindelijk bepalen de parkmanagers zelf hoe alles op een pragmatische manier past.’

Om erachter te komen hoe de gasten Landal op het gebied van duurzaamheid ervaren, maakt het park gebruik van een gasttevredenheidsonderzoek. Op basis van deze score maakt Landal een indicatie van hoe goed parken scoren ten opzichte van elkaar. Op deze manier brengen ze in kaart waar welke progressie te behalen valt en op welke vlakken parken van elkaar kunnen leren. De afwegingen achter de keuzes die Landal maakt, worden daarbij duidelijk gecommuniceerd naar de gasten.

‘Soms is gastvrijheid en duurzaamheid een ingewikkeld huwelijk.'

Jerôme de la Chambre - Manager Sustainability bij Landal GreenParks (rechts op de foto)

Een andere omgang met de natuur

Verduurzaming gaat over meer dan het maken van duurzame keuzes in de bedrijfsvoering. Een ander belangrijk thema is de omgang met de natuur. Het Fun & Entertainment-programma van park Orveltermarke is volgens Folker daarom ingericht als een ‘light-versie van Bushcraft’, waarin het (over)leven in, van en met de natuur centraal staan. ‘We leren je bijvoorbeeld hoe je vuur maakt, brood bakt boven het kampvuur, hoe je een vlot bouwt en hoe je met grind, watten en een PET-fles water kan zuiveren. Zonder belerend bezig te zijn, leren wij kinderen op het park meer over de omgang met onze mooie natuur.’

Op deze manier activeren wij niet alleen de kinderen, maar ook de ouders. ‘Je ziet dat de kinderen plezier hebben, maar ook dat ouders achter hun oren krabben’, lacht Folker. ‘Alsof ze denken: Dit heb ik ook ooit van mijn vader geleerd, maar tussen al het werken door ben ik vergeten dit aan mijn kinderen door te geven.’

Verduurzamen: een concurrentievoordeel?

De klimaatcrisis is te belangrijk om enkel vanuit een commercieel oogpunt te bekijken, vindt Jerôme. ‘Voor de wereld zou het goed zijn om die stap te zetten, het liefst ook sámen met andere grote vakantieparken zoals Roompot en Centerparks. Je moet niet op duurzaamheid inzetten vanwege een concurrentievoordeel. Uiteindelijk moeten we ons hier allemaal hard voor maken. Ik heb liever dat we als branche 2% vooruit gaan, dan dat Landal als enige vakantiepark 5% vooruit gaat.’

Landal zet zich in om duurzaamheid integraal in te bedden in hun bedrijfsvoering. Dit doen ze door verschillende thema’s zoals CO2-uitstoot, biodiversiteit en watergebruik in samenhang te bekijken. ‘Zo kom je op een punt dat je zo scherp mogelijk waarde creëert voor de hele samenleving’, aldus Jerôme. ‘Inclusief zaken die niet alleen over euro’s gaan, zoals de natuur of het werkgeluk van de medewerker.’ Om op een duurzame manier waarde te creëren doet Landal verschillende pilots. Zo heeft Landal recent een biovergister aangekocht van CIRC. Deze in Nederland geproduceerde machine verwerkt bioafval (denk aan groente, fruit en etensresten) en zet dit via snelle vergisting om naar biogas en vloeibare plantenvoeding. Je kunt dus op locatie met eigen afval je eigen energie opwekken! Eerder sprak collega Alexandra Kist van OchtendMensen ook al met de oprichter van CIRC. Dit gesprek is hier terug te lezen.

Op de themapagina van onze website lees je meer over hoe organisaties verduurzamen. Wil je op de hoogte worden gehouden van wat OchtendMensen doet en publiceert op het gebied van Energie & Duurzaamheid? Schrijf je dan hieronder in voor onze nieuwsbrief!


[1] Ten tijde van het interview was de overname van Landal GreenParks door Roompot nog niet bekend.

Duurzame veranderkracht in tijden van corona

Sanne Steggerda en Jill Ober - Verduurzamen van organisaties - OchtendMensen TwynstraGudde

‘Het nieuwe werken in een nieuw normaal’. Deze termen klinken ons vandaag de dag niet meer gek in de oren. Er is het afgelopen jaar veel veranderd in de manier waarop we werken. Het overgrote deel werkt vanuit huis, meetings zijn grotendeels online en we reizen aanzienlijk minder. We hebben gezien dat organisaties snel kunnen veranderen als de urgentie hoog is. Wat betekent dit voor een nieuwe duurzame werkwijze van organisaties? Versnellen de gewijzigde omstandigheden de duurzame aanpak in het werk?

OchtendMensen-adviseurs Jill Ober en Sanne Steggerda gingen in gesprek met Aniek Janssen, adviseur Leadership and Change, en Fay van Zeijl, adviseur duurzaamheid bij TwynstraGudde. Samen kwamen zij tot drie nieuwe inzichten en drie tips die deze tijd biedt in het verduurzamen van organisaties.

Drie nieuwe inzichten voor het verduurzamen van organisaties in tijden van corona

1. Het inzetten van een momentum voor het aanleren van nieuw gedrag

“Veel duurzaamheidsveranderingen gaan gepaard met het aanleren van nieuw gedrag. Op het moment dat de samenleving weer open gaat en je weer deels naar kantoren mag, ontstaat er een momentum om nieuw gedrag aan te leren”, vertelt Fay. “In plaats van het geleidelijk doorvoeren van veranderingen door middel van allerlei campagnes, kan je nu in één keer de norm aanpassen. Denk bijvoorbeeld aan het faciliteren van afvalscheiding in kantoorgebouwen. Wanneer je dit goed klaarzet als mensen weer naar kantoor mogen, voelt het voor velen alsof het altijd zo is geweest.” Corona biedt een goed momentum om nieuw duurzaam gedrag aan te leren op kantoor nadat medewerkers hier lange tijd niet zijn geweest.

2. Van invloed zijn op de oplossing

Aniek: “Uit de coronacrisis is gebleken dat als de urgentie hoog is en men het idee heeft invloed te hebben op de oplossing, we snel in staat zijn om ons gedrag aan te passen”. Als organisatie moet je concrete doelen stellen, bijvoorbeeld op het gebied van reduceren van CO2 of het opwekken van hernieuwbare energie. Hierbij is het belangrijk om medewerkers actief te stimuleren om onderdeel te zijn van de oplossing.

3. Nieuwe vormen van woon-werkverkeer en duurzaam reisgedrag

“Deze coronatijd laat veel mensen inzien dat ze niet veel reisbewegingen hoeven te maken”, benoemt Aniek. Het is niet nodig elke vergadering fysiek bij te wonen en online vergaderen biedt voor velen een goed alternatief. Juist in deze tijd kijken organisaties naar de manier waarop ze duurzame reisbewegingen ook na corona kunnen faciliteren. Als voorbeeld benoemt Fay de manier waarop organisaties medewerkers eerst een OV-chipkaart aanbieden, waarna reizen met de trein sneller een gewoonte zal worden. “Wanneer een nieuwe medewerker de eerste drie maanden alleen een OV-abonnement krijgt aangeboden, is de kans een stuk groter dat hij of zij daarna voor het OV in plaats van de auto zal blijven kiezen voor woon-werkverkeer.”

Als je kijkt naar transities, waarvan de verduurzaming van organisaties een voorbeeld is, zijn er meerdere kleine schokmomenten nodig om daadwerkelijk veranderingen in dominant denken en doen te creëren. Corona biedt zo'n momentum aan.

Aniek Janssen - Adviseur Leadership & Change bij TwynstraGudde

Drie tips voor een duurzame aanpak in tijden van corona

1. Breng focus aan en voorkom onduidelijkheid

Duurzaamheid is en blijft een containerbegrip, waardoor concrete richtlijnen en aanwijzingen vaak nodig zijn om duurzaam gedrag bij mensen aan te leren. Aniek benoemt dat er in de coronatijd hele directe en concrete instructies en richtlijnen werden ingezet, en dit hielp mensen bij het opvolgen van de maatregelen. “Zodra een beleid onduidelijkheid oproept, ontstaat er ambiguïteit en discussie wat voor verwarring kan zorgen. Denk aan de hele mondkapjesdiscussie”. Om grijze gebieden te vermijden zou Aniek daarom zeggen: “Focus in het kader van duurzaamheid op vijf hele concrete zaken en communiceer helder welke acties hierbij horen en wat de impact hiervan is”.

2. Motiveer en beloon duurzaam gedrag (ook online!)

Een uitdaging die Fay en Aniek zien bij organisaties is dat veel duurzame voorbeelden buiten beeld vallen en de sociale druk om te verduurzamen wegvalt. Aniek: “Je komt elkaar niet meer tegen op de werkvloer, maar je zit alleen in je huiskamer, waar niemand ziet of jij je afval scheidt”. Er ontstaan echter ook weer nieuwe manieren om duurzaam gedrag online te stimuleren, zoals online games waar je thuis duurzame doelen kan behalen en je resultaat gedeeld wordt met collega’s. Het zichtbaar maken van elkaars inspanningen en resultaten zorgt voor inspiratie en een gezamenlijke bevestiging dat je goed bezigt bent. “Het is belangrijk om het te vieren als je samen stappen zet en resultaten boekt”, concludeert Aniek.

3. Geef het (concrete) goede voorbeeld

Aniek: “De coronatijd heeft men ook laten inzien dat voorbeeldgedrag erg belangrijk is. Neem bijvoorbeeld de verontwaardiging die je zag bij het Nederlandse volk toen de koninklijke familie naar Griekenland ging vorig jaar”. Fay benoemt dat er in het geval van duurzaamheid vaak een rolmodel nodig is om te laten zien dat het ook anders kan. Op kantoor kun je herbruikbare bekers neerzetten, verschillende afvalbakken inzetten en energiezuinige lampen installeren om zo een verandering in de bedrijfscultuur teweeg te brengen. Thuis kom je minder snel in aanraking met dit soort voorbeelden, waardoor de stap om te verduurzamen groter wordt. Geef dus concrete voorbeelden wat medewerkers wel kunnen doen, deel de resultaten binnen het bedrijf en geef zelf vooral het goede voorbeeld.

Wat voor bijdrage kunnen wij als adviseurs van OchtendMensen en TwynstraGudde leveren aan het verduurzamen van organisaties?

Fay: “TwynstraGudde en OchtendMensen werken samen met veel verschillende organisaties. Wij kunnen een rode draad onderscheiden en passend advies leveren bij het implementeren van een duurzaamheidsbeleid bij organisaties. Daarnaast zijn wij met onze markt- en veranderkennis ook in staat om partijen en duurzaamheidsmanagers bij elkaar te brengen, zodat niet iedereen het wiel opnieuw hoeft uit te vinden”.

“Niet te vergeten: bij OchtendMensen en TwynstraGudde is de jongere generatie heel goed vertegenwoordigd!”, vult Aniek aan. “Het is juist deze generatie die met duurzaamheid als thema opgroeit en intrinsiek gemotiveerd is hieraan mee te werken. Daarnaast moeten wij als adviseur kritisch naar onszelf blijven kijken om te blijven verduurzamen.”

Wil je weten wat voor Energie- en Duurzaamheid-opdrachten OchtendMensen doen, lees dan verder op onze themapagina. En wil je op de hoogte worden gehouden van wat OchtendMensen publiceert over Energie & Duurzaamheid, schrijf je dan hieronder in voor onze nieuwsbrief.

Het verbinden van techniek en maat­schappelijke vraag­stukken in onze opdrachten

Jorik van Koppen Adviseur OchtendMensen TwynstraGudde

Vanuit OchtendMensen wordt er aan allerlei hedendaagse maatschappelijke vraagstukken gewerkt die niet zomaar vanuit één discipline op te lossen zijn. Denk aan de warmtetransitie in wijken of aan groene en gezonde stedelijke ontwikkeling. OchtendMens Jorik van Koppen zoekt vanuit zijn technische achtergrond continu de verbinding tussen de techniek en deze maatschappelijke vraagstukken. In deze blog neemt hij je over hoe hij deze verbindingen legt in zijn opdrachten, en wat dit hem brengt.

Tijdens mijn masters ‘Mechanical Engineering’ en ‘Communication Design for Innovation’ besefte ik me dat de ‘bottleneck’ in het implementeren van een technische innovatie niet altijd bestaat uit technische vraagstukken. Vaak spelen de maatschappelijke, organisatorische en communicatiegerelateerde processen een net zo grote rol. Precies op het snijvlak tussen deze verschillende vraagstukken wil ik mijn bijdrage leveren. Vanuit OchtendMensen werk ik elke dag aan het met elkaar verbinden van deze werelden!

Verbindingen leggen bij het programma Luchtruimherziening

Momenteel vervul ik de rol van programmasecretaris bij het programma Luchtruimherziening, onderdeel van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Ik maak deel uit van een programma dat zich op het speelveld bevindt tussen vijf partnerorganisaties: twee ministeries en drie uitvoeringsorganisaties. Hierin leer ik hoe de verschillende facetten van een veelzijdige organisatie met elkaar samenhangen. De politieke besluitvorming waarbij er op verschillende niveaus wordt afgestemd, de ontwikkeling van nieuwe technische oplossingen, het creëren van draagvlak binnen én tussen de organisaties, en participatie en communicatie met omwonenden.

Als programmasecretaris ondersteun ik de directie bij het reilen en zeilen van de organisatie. Door mijn centrale rol heb ik weet van veel verschillende facetten binnen de organisatie en kan ik eenvoudig verbindingen leggen. De politieke component hiervan interesseert me denk ik nog het meest. Vanuit mijn rol leer ik hoe debatten in de Tweede Kamer achter de schermen worden voorbereid en hoe de informatievoorziening aan de minister verloopt.

Verbindingen leggen binnen OchtendMensen

Binnen OchtendMensen leg ik de verbinding tussen techniek, maatschappij, organisatie en communicatie op een andere manier. Ik ben onderdeel van de marktgroep Energie & Duurzaamheid, die bestaat uit een groep van 16 OchtendMensen die zich bezighouden met duurzaamheidsvraagstukken zoals de energietransitie. Deze transitie is bij uitstek een complexe opgave waarbij er binnen de domeinen techniek, maatschappij, organisatie en communicatie goed moet worden samengewerkt.

Ikzelf houd me bezig met de productontwikkeling van het thema ‘Warmtetransitie in Wijken’, waarvoor ik onder meer Programmadirecteur Aardgasvrije Wijken Jos van Dalen heb geïnterviewd. Binnen de marktgroep Energie & Duurzaamheid worden er verder aan de lopende band lunchlezingen, masterclasses en andere kennissessies georganiseerd om elkaar en ons door professionals bij te laten praten over de actuele ontwikkelingen van de energietransitie. Inspirerend en altijd voer voor het leggen van weer nieuwe verbindingen!

Wil je meer weten over de breedte van je mogelijkheden bij OchtendMensen, lees dan in deze blog hoe OchtendMens Jeroen Ubels overstapte van poppodia naar een baan als adviseur bij OchtendMensen.

Bij OchtendMensen kun je solliciteren als junior-adviseur als je een WO-master hebt afgerond. Met vrijwel iedere universitaire studierichting kun je bij OchtendMensen terecht, mits je raakvlak hebt met onze aandachtsgebieden. Wij zoeken altijd nieuwe collega’s die ambitieus, pro-actief, ondernemend, zelfstandig en communicatief zijn. Je vindt meer informatie over onze vacatures en ons selectieproces op onze website.

Wil je meer weten over solliciteren of werken bij OchtendMensen, neem dan contact met mij op. Of schrijf je direct in voor onze inhousedag.

"Vaak spelen de maatschappelijke, organisatorische en communicatiegerelateerde processen een net zo grote rol als de technische vraagstukken".

Jorik van Koppen - Adviseur OchtendMensen

Hoe Ochtend­Mensen een steeds duurzamere organisatie wordt

Alice Vogels Adviseur Energie en Duurzaamheid OchtendMensen TwynstraGudde

Door Alice Vogel, 21 juni 2021

Hoe gaat OchtendMensen om met thema’s als circulaire economie, duurzame mobiliteit en cultuurverandering?

OchtendMensen wil duurzame impact maken. Dat doen we in onze opdrachten, maar ook binnenshuis. We richten ons actief op het verder verduurzamen van ons bedrijf. Ruim anderhalf jaar geleden is het Campagneteam Duurzaamheid opgericht. Met drie andere collega’s kijk ik, Energie- en Duurzaamheids-adviseur Alice Vogel, welke stappen we kunnen zetten om OchtendMensen en ook ons moederbedrijf TwynstraGudde te verduurzamen. In deze blog neem ik je mee in waar we nu staan, wat onze verlanglijst is en wat de geleerde lessen zijn.

Wat betekent dat eigenlijk: duurzaamheid binnen je eigen organisatie? Als je het mij vraagt, gaat het zowel om concrete cijfers (zoals CO2-uitstoot) als gedachtegoed. Daarom zetten we met ons Campagneteam Duurzaamheid in op duurzame aanpassingen in onze bedrijfsvoering, maar ook op ludieke acties om verdere bewustwording rondom duurzaamheid te creëren.

Energieneutraal kantoor en duurzame mobiliteit

De grootste uitstoot van een bedrijf als OchtendMensen zit over het algemeen in de mobiliteit en het kantoor. Wat dat betreft staan we er goed voor. OchtendMensen reizen sinds een aantal jaar standaard met het openbaar vervoer en de OV-fiets. Daarnaast zijn TwynstraGudde en OchtendMensen sinds twee jaar gevestigd in een nieuw kantoor dat energieneutraal en (deels) circulair is.

Ons kantoor is niet het enige aspect waarop we samenwerken met ons moederbedrijf TwynstraGudde. We zijn doorlopend in gesprek met onze ICT-afdeling en facilitair manager om te kijken naar circulaire en duurzame keuzes rondom bijvoorbeeld laptops, telefoons, koffiebekers, meubilair en de catering. Niet alleen om te bespreken wat beter kan, maar juist ook om te kijken waarin we al volgens het gedachtegoed van de circulaire economie handelen.  Door aandacht te besteden aan wat al goed gaat, enthousiasmeren we onze collega’s om nog een stap extra te willen zetten.

Duurzame bewustwording bij collega’s

Ook op het gebied van ludieke bewustwording zit ons Campagneteam Duurzaamheid niet stil. Zo hebben we tijdens World Cleanup Day met collega’s afval geprikt in onze kantooromgeving De Nieuwe Stad in Amersfoort. In dit jaar van thuiswerken hebben we ons gericht op verduurzaming van de thuiswerkplek. Zo bezitten OchtendMensen nu een warme thuiswerktrui, en kregen ze zaadjesmix ter bevordering van de biodiversiteit in de buitenruimte rond hun huis. De meeste impact hebben we gemaakt door als energiecoaches thuis langs te gaan bij collega’s. Dit konden we doen vanuit mijn eerdere ervaring als gecertificeerd energiecoach. We hebben collega’s meer geleerd over energiebesparing en gaven hen bespaarproducten om direct aan de slag te gaan.

Blijf als bedrijf nadenken over een duurzame verlanglijst

Met ons Campagneteam Duurzaamheid denken we elke twee weken na over nieuwe acties, zo blijven we onze duurzame verlanglijst vullen. Als we weer naar kantoor mogen, willen we graag aan de slag met biodiversiteit of klimaatadaptatie rondom ons kantoor in De Nieuwe Stad. Daarnaast creëren we bewustwording rondom hergebruik door een kledingruil.

Ook willen we stappen blijven zetten op het verduurzamen van de kantoorlunch die wij meegenieten bij TwynstraGudde, zodat we naast lokale producten ook steeds meer aantrekkelijke vegetarische opties krijgen. Bij alle bijeenkomsten van OchtendMensen, zowel intern als extern, is de catering al vegetarisch.

"Verduurzaming moet je niet doordrukken, maar zoek naar enthousiasme bij collega’s. Respecteer de verschillen. Als jij je bezig houdt met duurzaamheid binnen je eigen organisatie, betekent dat waarschijnlijk dat je én meer intrinsiek gemotiveerd bent én dat je er meer over weet dan veel collega’s."

Alice Vogel - Adviseur Energie & Duurzaamheid OchtendMensen


Zoek waar verduurzaming de belevingswereld van collega’s raakt

Mijn belangrijkste les vanuit ons Campagneteam Duurzaamheid is dat je verduurzaming niet door moet drukken, maar moet zoeken naar enthousiasme bij collega’s. Respecteer de verschillen: als jij je bezig houdt met duurzaamheid binnen je eigen organisatie, betekent dat waarschijnlijk dat je én meer intrinsiek gemotiveerd bent én dat je er meer over weet dan veel collega’s.

Door op zoek te gaan naar waar verduurzaming raakt aan de belevingswereld van de ander, kan jouw ambitie een gedeelde ambitie worden. Dat betekent ook dat je soms minder snel of ver gaat dan je zou willen.

Vorig jaar hebben we vanuit het Campagneteam Duurzaamheid met collega’s het gesprek gevoerd over vliegen. Kan OchtendMensen haar adviseurs wellicht stimuleren om privé minder te vliegen? Door bijvoorbeeld te compenseren met extra vakantiedagen voor de langere reistijd of een donatie aan een duurzaam doel. Veel adviseurs vonden dit te privé, en dat geluid nemen we serieus. Daarom focussen we nu op onze organisatie, maar ook op de bewustwordingskant. Als wij bijvoorbeeld een ‘top 10 duurzame boeken’ delen tijdens de Boekenweek, worden sommige collega’s wellicht aan het denken gezet. Zo wordt maatschappelijk verantwoord ondernemen binnen je bedrijf vanzelf een ‘wil je’, in plaats van ‘moet je’.

Wil je weten wat voor Energie- en Duurzaamheid-opdrachten OchtendMensen doen, lees dan verder op onze themapagina. En wil je op de hoogte worden gehouden van wat OchtendMensen publiceert over Energie & Duurzaamheid, schrijf je dan hieronder in voor onze nieuwsbrief.

Kleur­rijk ont­wikkelen: Zelf­reflectie en groei aan de hand van de DISC-analyse

Marjolein Wesselo Adviseur OchtendMensen TwynstraGudde

Denk jij dat je een goed beeld hebt van hoe je overkomt en waar je energie van krijgt? Niet helemaal? Geen probleem! Er zijn tal van testen, analyses, oefeningen, cursussen en boeken om daar achter te komen Maar waar begin je mee? En wat doe je eigenlijk met die informatie over jezelf? Best een aantal vragen die je ervan kunnen weerhouden om hiermee aan de slag te gaan.

Om ervoor te zorgen dat je de tijd neemt voor reflectie en persoonlijke groei, heeft OchtendMensen dit onderdeel gemaakt van het opleidingstraject voor haar adviseurs. In drie jaar tijd volg je – naast je dagelijkse werkzaamheden – verschillende kerntrajecten, leerateliers en masterclasses. Alles over ons opleidingstraject lees je op de Academy-pagina op de website van OchtendMensen.

OchtendMensen-adviseur Marjolein Wesselo volgde het leeratelier over de DISC-analyse. In deze blog deelt zij haar ervaringen.

Wat is het DISC-profiel

DISC geeft inzicht in jouw persoonlijke voorkeursstijl die zichtbaar wordt in jouw gedrag en houding richting anderen in een specifieke omgeving. DISC linkt de persoonlijke voorkeursstijl aan vier kleuren.

Misschien heb je iemand wel eens horen zeggen dat hij of zij een ‘blauw persoon’ is. Of dat hij of zij een ‘dominante stijl’ heeft. Dat wijst er waarschijnlijk op dat hij of zij de DISC-analyse heeft gedaan. Het DISC-profiel is echter niet zo zwartwit. Jouw persoonlijkheid is altijd een mix van verschillende kleuren en stijlen. Inzicht in jouw mix maakt het makkelijk om jezelf en andere mensen te lezen en daar je eigen gedrag op aan te passen. Om een beter beeld te krijgen van DISC, vind je hieronder een kort overzicht van de verschillende stijlen en kleuren:

  • Daadkrachtig (rood): neigt naar een hoog tempo en is taakgericht, extravert
  • Interactief (geel): neigt naar een hoog tempo en is mensgericht, extravert
  • Stabiel (groen): neigt naar een rustig tempo en is mensgericht, introvert
  • Consciëntieus (blauw): neigt naar een rustig tempo en is taakgericht, introvert.

DISC in de praktijk van de junior-adviseur

Wanneer je alleen voornoemd rijtje zou lezen, begrijp ik dat je er nog niet veel mee kunt. Zo vond ik introvert en mensgericht (voorkeursstijl S) in eerste instantie best een opmerkelijke combinatie. Ook moest ik ‘consciëntieus’ toch echt even Googelen. Gelukkig gingen we hier in ons leeratelier mee aan de slag. Zo onderzochten we wat voor talenten en valkuilen wij bij de verschillende stijlen vonden horen en evalueerden we ons eigen DISC-profiel.

“Door de verschillende stijlen voorbij te horen komen en het er met elkaar over te hebben, kreeg ik een goed beeld van de profielen van de anderen en hoe ik daar in sommige opzichten van verschil.”

Marjolein Wesselo - Adviseur OchtendMensen


Deze inzichten heb ik vervolgens gebruikt om eens goed naar mijn dagelijkse werkzaamheden te kijken: hoe gedraag ik mij in mijn huidige rol als programmasecretaris en hoe zou ik mij willen gedragen? Deze inzichten heb ik omgezet naar een aantal concrete leerdoelen waar ik de komende tijd mee aan de slag ga.

Stilstaan bij je eigen ontwikkeling

Het leeratelier DISC zorgde ervoor dat ik de tijd nam om op mijzelf te reflecteren. Iets waar ik tijdens de dagelijkse hectiek eigenlijk geen tijd voor maakt. Ik kijk er dan ook erg naar uit om aan de volgende onderdelen van het OchtendMensen-opleidingstraject te beginnen. Word jij nu ook enthousiast over een traject waarbij je zowel werkt als leert? Bekijk onze vacatures! En wil je meer weten, neem dan graag contact met mij op.

Ben je al aan het werk, maar mis je een deel reflectie? De OchtendMensen-Academy staat ook open voor jonge professionals uit andere organisaties. Ook de junior-adviseurs van onze moederorganisatie TwynstraGudde volgen ons opleidingstraject. Wil je meer weten over deze mogelijkheid? Neem dan contact met op met onze Talentmanager Noëlle van den Boom!

Verduurzamen van organisaties: over het belang van gedrags­verandering, weerstand en inspirerend leiderschap

TwynstraGudde - OchtendMensen - Isis Weekenborg en Eva Louwerenburg

Door Isis Weekenborg en Eva Louwerenburg, 16 juni 2021

Hoe betrek je medewerkers op een goede manier bij je duurzame ambities? Hoe werkt gedragsverandering in theorie en praktijk? OchtendMensen Isis Weekenborg en Eva Louwerenburg gaan hierover in gesprek met Ingelou Sybrandij, Coördinator Duurzaamheid bij de politie, en Reint Jan Renes, gedragswetenschapper en lector Psychologie voor een Duurzame Stad bij de Hogeschool van Amsterdam. Een inspirerend gesprek boordevol goede ideeën ontstaat!

Wat is de rol van gedrag bij het verduurzamen van organisaties?

Reint Jan: “Technisch is er ontzettend veel mogelijk met verduurzaming. Echter, het succes van de klimaattransitie hangt grotendeels af van onze dagelijkse keuzes, ons gedrag. Wanneer je voor deze dagelijkse keuzes in je beleid en aanpak geen aandacht hebt, neem je maar een deel mee. In ons onderzoek hebben we het vaak over ‘technological readiness’ en ‘societal readiness’. Dit wil zeggen: de techniek kan er wel klaar voor zijn, maar de maatschappij moet er óók klaar voor zijn.”

Reint Jan geeft hierbij een actueel voorbeeld: inmiddels zit het in ons systeem om 1,5 meter afstand te houden van anderen. Duurzame afwegingen kunnen op die manier ook in ons systeem komen.

Bij duurzaamheid zit er regelmatig een gat tussen houding en gedrag. Hoe zorg je voor de stap naar duurzaam gedrag?

Reint Jan: “Dat is een terechte vraag. Het helpt om gedrag concreet te maken. Wat zijn de gedragingen waar we het precies over hebben? Wat moeten werknemers anders doen? Zo lang je dat niet benoemt, blijft gedragsverandering abstract. Zodra je hebt uitgezocht welke stappen mensen willen maken, ga je op zoek naar de factoren die van invloed zijn op deze stappen. Er zijn drie onderdelen bepalend voor gedragsverandering:

  • interne capaciteit
  • motivatie
  • gelegenheid.

Voor gedragsverandering dienen deze drie onderdelen allemaal in voldoende mate aanwezig te zijn. Zodoende verandert gedrag als: de persoon beschikt over juiste eigenschappen en vaardigheden om bepaald gedrag uit te voeren (interne capaciteit); de persoon een doel of interesse heeft in het vertonen van bepaald gedrag (motivatie); en er voldoende gelegenheid is om een andere keuze te maken (gelegenheid).”

Hoe kun je de ambassadeursrol in gedragsverandering het best invullen? Vanuit wie wordt idealiter deze gedragsverandering in gang gezet?

Reint Jan: “Duurzame gedragsverandering kan niet plaatsvinden zonder de support van autoriteiten binnen de organisatie. De intrinsieke motivatie om te verduurzamen moet van bovenaf gevoeld worden. De actie moet daar ook vandaan komen. Een voorbeeld hiervan is een interne nieuwsbrief waarin een directielid iets zegt over de opgave en benoemt wat hij of zij zelf anders gaat doen. Daarnaast speelt de organisatiecultuur een grote rol. Er moet gelegenheid zijn om het gesprek te voeren over de gedragsverandering die hoort bij het verduurzamen van de organisatie. Ik maak hier wel eens de vergelijking met het dragen van mondkapjes tijdens de Coronacrisis. In het begin vonden mensen het ongemakkelijk om mondkapjes te dragen, maar enige tijd later werd het ongemakkelijk om géén mondkapje te dragen. De sociale druk speelt hierin een grote rol. De leidinggevende brengt dit gesprek op gang, en er moet gelegenheid zijn om dit gesprek gezamenlijk te voeren.”

Wat is de meest hardnekkige mythe over effectieve gedragsverandering die jij ziet bij organisaties?

Reint Jan: “Dat gedragsverandering altijd leuk moet zijn. Gedragsverandering en verduurzaming zijn lastig, waardoor het proces vaak niet zonder weerstand kan verlopen. Het is een mythe dat een veranderproces zonder gedoe kan. Een organisatie moet daarom accepteren dat er reuring ontstaat. Als het schuurt, weet je dat er iets aan het veranderen is.”

"Het proces van gedragsverandering kan niet alleen op een leuke manier verlopen. Bij verandering hoort weerstand en gedoe."

Reint Jan Renes - Gedragswetenschapper en lector Psychologie Duurzame Stad Hogeschool van Amsterdam

Op welke manier werkt de politie aan gedragsverandering?

Reint Jan is benieuwd naar de manier waarop de politie ervoor zorgt dat er gedragsverandering plaatsvindt en gaat hierover in gesprek met Ingelou, Coördinator Duurzaamheid bij de politie.

Ingelou: “Bij de politie hebben we het wel over de noodzaak van gedragsverandering om te verduurzamen, maar nooit over wat daarmee bedoeld wordt.”

Reint Jan: “In dat geval is het zaak om te gaan problematiseren. Waar zit het probleem? En kan het concreet gemaakt worden?”

Ingelou: “De eerste stap is nu om te achterhalen wat we precies willen veranderen. We moeten concreet maken waar we stappen in willen zetten. We hebben de voetafdruk van de politie in kaart gebracht en hebben nu een lijst met thema’s waarop wij kunnen verduurzamen.”

Reint Jan: “Die lijst met thema’s kun je gieten in de vorm van een menukaart met daarin keuzes die de politie kan maken per thema. De opties moeten wel reëel zijn. Het is dus zaak om de keuzes te onderzoeken en realistisch in kaart te brengen wat lastig is en waar mogelijke openingen zitten. Het wordt dan bijna een crime scene investigation’ waarbij je op zoek gaat naar wat collega’s beter kunnen doen en hoe je die stappen zet.”

Ingelou: “Soms is dat best spannend, want je weet niet hoe medewerkers reageren op veranderingen. Van tevoren wisten wij bijvoorbeeld niet hoeveel weerstand er bij het verminderen van het vleesaanbod zou ontstaan onder werknemers. Dat schuren wat ontstaat tijdens een verandering is spannend; ga er maar aan staan!”

“Maak het gewenste makkelijker, leuker en aantrekkelijker. Maak het ongewenste onaantrekkelijker en minder aanwezig.”

Reint Jan Renes – Gedragswetenschapper en lector Psychologie Duurzame Stad Hogeschool van Amsterdam

Reint Jan: “Het vraagt per vraagstuk om maatwerk. Wat je bij spannende onderwerpen kunt doen, is in hele kleine stapjes te werk gaan. Bij andere onderwerpen kun je veranderingen gelijk doorvoeren. Om de verandering op gang te brengen, moet je eigenlijk twee routes bewandelen. Ten eerste maak je het gewenste makkelijker, leuker en aantrekkelijker. Daarnaast maak je het ongewenste onaantrekkelijker en minder aanwezig. Als je alleen kiest voor de eerste route en het ongewenste laat bestaan, dan is de kans groot dat mensen alsnog ongewenst gedrag laten zien. Zonder frictie krijg je dat gedrag er niet uit.”

Wat zijn de duurzaamheidsambities bij de politie?

Ingelou: “Bij de politie willen we werken aan het verduurzamen van de Politieacademie. Dan heb ik het over het verduurzamen van de bedrijfsvoering, ‘nudging’ en de inhoud van het onderwijs. Tijdens de Politieacademie zijn mensen misschien beter bereid zich aan te passen. Op die manier kunnen we vanaf het begin nieuwe normen meegeven. Deelnemers aan de Politieacademie nemen deze normen vervolgens mee naar andere plekken binnen de politie, doordat ze binnen verschillende eenheden gaan werken.”

“Bij de politie willen we werken aan het verduurzamen van de Politieacademie. Dan heb ik het over het verduurzamen van de bedrijfsvoering, ‘nudging’ en de inhoud van het onderwijs.”

Ingelou Sybrandij – Coördinator Duurzaamheid bij de politie

Reint Jan: “Er zit dus een groot educatief aspect aan gedragsverandering. Hiermee leg je een fundament van waaruit veranderen mogelijk is. Het is alleen onbekend wat er gebeurt als iemand buiten de Politieacademie gaat werken. Kunnen ze de duurzame lessen naar het werk vertalen? En zijn ze ook bereid om dat te doen? Ik denk dat het heel mooi is om enerzijds dit plan voor de Politieacademie door te zetten en anderzijds leidinggevenden ditzelfde gedachtegoed te laten uitdragen. Als leidinggevenden dit niet uitdragen is de kans op verandering minimaal. De eerdergenoemde driehoek van interne capaciteit, motivatie en gelegenheid geeft aan dat álle drie de elementen nodig zijn om verandering te bewerkstelligen. Leidinggevenden kunnen het element van gelegenheid bieden en het belang ervan benadrukken.”

Hoe ga je om met weerstand bij het verduurzamen van een organisatie, zoals de politie?

Reint Jan: “Weerstand moet je heel serieus nemen en goed in kaart brengen. Achter weerstand zitten vaak zorgen. Zo kan het bijvoorbeeld onduidelijk zijn voor de medewerkers wat er van ze verwacht wordt, of ze zijn bang om iets kwijt te raken. Het is zaak dat je die zorgen overneemt en bewaakt. Laat hen zelf uitzoeken wat een reële stap is en wat ze wél willen veranderen. Zo zijn ze zelf eigenaar van het transitieproces en ga je serieus om met de zorgen.

Dat betekent niet dat het allemaal heel makkelijk is. Als duurzaamheidsmanager hou je in de gaten welke verandering de organisatie wil realiseren. Hierbij hou je interne capaciteit, motivatie en gelegenheid in de gaten. Geef jezelf de ruimte om in die ‘crime scene investigation’ te duiken en laat het eindpunt even los. Kortom; achterhaal wat er precies speelt, breng dat in kaart en check bij de medewerkers of die bevindingen kloppen. Op die manier houd je het gesprek open en erken je zorgen die er spelen.”

Wil je weten wat voor Energie- en Duurzaamheid-opdrachten OchtendMensen doen, lees dan verder op onze themapagina. En wil je op de hoogte worden gehouden van wat OchtendMensen publiceert over Energie & Duurzaamheid, schrijf je dan hieronder in voor onze nieuwsbrief.

Meet the team: Onze adviseurs Stad, Natuur & Mobiliteit

Adviseurs Natuur Stad en Mobiliteit van OchtendMensen TwynstraGudde

Juni 2021

Binnen OchtendMensen zet een groep adviseurs zich actief in voor de thema’s Stad, Natuur & Mobiliteit. Dit doen zij door met volle energie mee te werken aan een leefbaar, innovatief en bereikbaar Nederland. Benieuwd geworden naar wie deze adviseurs zijn en wat ze doen? Lees vooral verder!

Dylhan Groenendijk

Dylhan Groenendijk adviseur Stad Natuur Mobiliteit OchtendMensen TwynstraGudde

Studieachtergrond: Sociologie aan de Erasmus Universiteit
Hoelang werkzaam bij OchtendMensen: 2,5 jaar
Huidige projecten en rollen: Programmamedewerker Almere 2.0 en Program Developer AMS Academy bij AMS Institute
Affiniteit met thema’s van Stad, Natuur & Mobiliteit: Voor mij is een stad een fascinerende en complexe omgeving; alle disciplines komen samen binnen de fysieke omgeving van een stad. De stad wordt gevormd door mensen en de stad vormt zijn mensen. De uitdagingen in de fysieke leefomgeving zijn enorm in Nederland. Vaak gaat het over woningaantallen, economische activiteiten of mobiliteitsoplossingen. De ‘harde kant’ dus. Bij het werken aan stedelijke ontwikkeling stel ik daarom het perspectief van de leefkwaliteit voor bewoners centraal. Samen leven moeten we namelijk allemaal, toch? Laten we daar het beste van maken.

Hanne van Kasteren

Hanne van Kasteren adviseur Stad Natuur Mobiliteit OchtendMensen TwynstraGudde

Studieachtergrond: Organisatiepsychologie & Ondernemingsrecht
Hoelang werkzaam bij OchtendMensen: Bijna 3 jaar
Huidig project en rol: Assistent projectmanager MIRT-verkenning Oeververbinding
Affiniteit met thema’s van Stad, Natuur & Mobiliteit: Project- & programmamanagement (samenwerking verschillende partijen, tastbaar resultaat, complexiteit)

Jeroen Ubels

Jeroen Ubels adviseur Stad Natuur Mobiliteit OchtendMensen TwynstraGudde

Studieachtergrond: Architectuur aan de TU Delft
Hoelang werkzaam bij OchtendMensen: 8 maanden
Huidige projecten en rollen: Junior-projectleider bij gebiedsontwikkeling Green Park Aalsmeer en programmaondersteuner bij de eenheid Wegen en Kanalen bij de provincie Overijssel
Affiniteit met thema’s van Stad, Natuur & Mobiliteit: Vanuit mijn studie heb ik veel ervaring met de ruimtelijke uitdagingen die er in Nederland op ons afkomen en ik zie dat die ruimtelijke opgaves ons dwingen tot integrale oplossingen. Van die uitdaging word ik enthousiast en daarom heb ik er vanuit mijn studie voor gekozen om juist meer de kant van de samenwerkingen in het ruimtelijke domein op te zoeken in plaats van de architectuur.

Lotte Hulshof

Lotte Hulshof adviseur Stad Natuur Mobiliteit OchtendMensen TwynstraGudde

Studieachtergrond: Internationale Betrekkingen, Crisis & Security Management
Hoelang werkzaam bij OchtendMensen: Ruim 2,5 jaar
Huidig project en rol: Op dit moment werk ik in opdracht van WesselinkVanZijst, een adviesbureau gespecialiseerd in Strategisch Omgevingsmanagement. Ik houd mij daar als adviseur Omgevingsmanagement voor verschillende opdrachtgevers bezig met grote projecten die om betrokkenheid van de omgeving vragen.
Affiniteit met thema’s van Stad, Natuur & Mobiliteit: Ik werk graag aan concrete projecten in de fysieke ruimte. Zo heb ik mij in de afgelopen jaren binnen mijn opdrachten verdiept in nieuwe vervoersmiddelen (Ministerie van IenW), de energietransitie in stedelijke gebieden (Provincie Utrecht), maar ook in omgevingsvraagstukken in onder andere de luchtvaart (WesselinkVanZijst).

Mark Smelt

Mark Smelt Adviseur Stad Natuur Mobiliteit OchtendMensen TwynstraGudde

Studieachtergrond: Bedrijfskunde en Strategisch Management
Hoelang werkzaam bij OchtendMensen: Een paar weken
Huidig project en rol: Projectsecretaris Opgavegestuurd werken bij provincie Brabant
Affiniteit met thema’s van Stad, Natuur & Mobiliteit: Ik houd me graag bezig met actuele, maatschappelijke vraagstukken en vind grote programma’s en stakeholder management daarbij erg interessant. Ik kan mijn energie daarom goed kwijt bij de Stad-, Natuur- & Mobiliteitsgroep van OchtendMensen!

Steffie Bes

Steffie Bes adviseur Stad Natuur Mobiliteit OchtendMensen TwynstraGudde

Studieachtergrond: Geschiedenis & Internationale betrekkingen
Hoelang werkzaam bij OchtendMensen: 5 maanden
Huidig project en rol: Programmasecretaris bij Almere 2.0
Affiniteit met thema’s van Stad, Natuur & Mobiliteit: Voordat ik bij Almere 2.0 begon, had ik geen vanzelfsprekende affiniteit met de thema’s van Stad, Natuur & Mobiliteit, maar dat veranderde snel. Ik houd mij inmiddels bezig met uiteenlopende thema’s rondom de doorontwikkeling van de stad: van economie en onderwijs tot duurzame gebiedsontwikkeling. Wat voor mij dit onderwerp zo interessant maakt, is de integrale aanpak van de ontwikkelingen, het verbinden van verschillende belangen en opgaves en daarbij een toekomstbestendige omgeving creëren voor mens, natuur en dier.

Tamara Koekkoek

Tamara Koekkoek adviseur Stad Natuur Mobiliteit OchtendMensen TwynstraGudde

Studieachtergrond: Gezondheidswetenschappen (Wageningen University & Research) en Planologie (Rijksuniversiteit Groningen)
Hoelang werkzaam bij OchtendMensen: 3 maanden
Huidig project en rol: Projectondersteuner stelseloptimalisatie medische rijgeschiktheid bij het Ministerie van Infrastructuur & Waterstaat
Affiniteit met thema’s van Stad, Natuur & Mobiliteit: Hoe blijven onze huidige steden, dorpen en regio’s aansluiten op toekomstige behoeften van bewoners? Naar mijn mening brengt reflectie ons dichterbij het antwoord; het analyseren van oorzaken en gevolgen van ruimtelijke ontwikkelingen. Vanuit mijn studieachtergrond heb ik een interesse voor de leefwereld van bewoners en zet ik deze graag centraal. Hoe garanderen we een leefbare woonomgeving? De dynamiek tussen bewoner en overheid vind ik daarin erg interessant.

Wil je weten wat OchtendMensen voor jou of jouw bedrijf kan betekenen, neem dan graag contact op met Albert Pansier, manager Stad, Natuur & Mobiliteit.

Meer over wat wij doen binnen de thema’s Stad, Natuur & Mobiliteit lees je op onze themapagina.

Meebewegen met de mobiliteits­opgaven van de toekomst

Lotte Hulshof Hanne van Kasteren Adviseur Stad, Natuur en Mobiliteit OchtendMensen TwynstraGudde

OchtendMensen staat in de maand juni van 2021 in het teken van Stad, Natuur & Mobiliteit. Twee weken lang verdiepen we ons in de verstedelijkingsopgave en in kansen en uitdagingen die daarbij komen kijken. OchtendMensen-adviseurs Lotte Hulshof en Hanne van Kasteren gingen daarom in gesprek met Pieter Arends, adviseur Mobiliteit en Infrastructuur bij TwynstraGudde, over toekomstige mobiliteitsopgaven en innovaties.

Pieter is met zijn achtergrond in verkeerskunde en bestuurskunde als een vis in het water bij de adviesgroep Mobiliteit en Infrastructuur van TwynstraGudde. Hij houdt zich in complexe projecten, veelal voor overheden, bezig met het verbeteren van de regionale bereikbaarheid en de mobiliteit van de toekomst. We vroegen hem naar zijn visie op toekomstbestendige mobiliteit en de relatie met verstedelijking.

Steeds meer mensen trekken naar de stad toe, waardoor er een enorme concurrentiestrijd gaande is voor ruimte. Door deze verstedelijking lijkt het een uitdaging om binnen de stad en van stad naar stad te kunnen reizen. Hoe zie jij dat?  

“De afgelopen jaren ben ik betrokken geweest bij een MIRT Onderzoek in de Metropoolregio Utrecht. We hebben onderzocht welke plekken het meest geschikt zijn voor het bouwen van meer dan honderdduizend woningen en hoe we mobiliteit kunnen organiseren. We concludeerden dat verdicht bouwen leidt tot minder mobiliteit, omdat voorzieningen dichterbij zijn. Bijna alles wat je nodig hebt, is met actieve mobiliteit (fietsen en wandelen) te bereiken. In de periferie speelt de behoefte bij mensen om zich te verplaatsen veel meer een rol. Wanneer je het aantal reisbewegingen wil beperken, helpt het om nabijheid te creëren.”

Mobiliteit verandert in hoog tempo. We verlangen naar slimme oplossingen die ervoor zorgen dat we eenvoudig van plek naar plek kunnen blijven reizen. Wat betekent dat voor de toekomst: gaan nieuwe mobiliteitsoplossingen de auto vervangen?

“De mobiliteitstransitie leidt niet noodzakelijkerwijs tot minder autogebruik. Hoe slimmer de auto’s worden, hoe aantrekkelijker het is om de auto te pakken. Wanneer je een vergadering via Teams kunt bijwonen vanuit je auto op een veilige manier, verkies je het reizen met de auto misschien wel boven een andere vervoersvorm.

Mobiliteit moet betrouwbaar, comfortabel en snel zijn. De mate waarin mobiliteitsvormen zich op deze aspecten ontwikkelen, kan wel eens heel bepalend zijn voor hoe we in de toekomst gaan reizen. Het is belangrijk dat de overheid sturing geeft aan deze mobiliteitstransitie.”

“Wanneer je een vergadering via Teams kunt bijwonen vanuit je auto op een veilige manier, verkies je het reizen met de auto misschien wel boven een andere vervoersvorm.”

Pieter Arends - Adviseur Mobiliteit en Infrastructuur bij TwynstraGudde

Met de Gemeente Almere, één van onze opdrachtgevers, hebben we het gehad over de uitdaging die de gemeente ziet als het gaat om de ontwikkeling van steden en de noodzaak tot samenwerking daarin. Hoe zie je dat in relatie tot mobiliteitsvraagstukken?

“Samenwerking is inderdaad essentieel om mobiliteitsvraagstukken op een goede manier aan te pakken. Zo geldt voor Almere dat veel inwoners dagelijks op en neer reizen naar Amsterdam. Beide gemeenten zullen daarom met elkaar moeten samenwerken. Bovendien denkt een reiziger er niet bij na of hij gebruik maakt van een weg van het Rijk, de provincie of een gemeente. Daarom is het belangrijk dat verschillende overheden, soms ook internationaal, elkaar opzoeken. Niet alleen om beleid op elkaar af te stemmen, maar ook om van elkaar te leren. TwynstraGudde faciliteert en organiseert zulke samenwerkingen.”

Welke innovatieve ontwikkelingen zie jij momenteel en welke nieuwe mobiliteitsoplossing hoop jij over een aantal jaren terug te zien?

“Er komen veel innovaties op het gebied van mobiliteit op ons af die we ten goede kunnen benutten. Tegelijkertijd moeten we ervoor waken dat innovaties niet alleen toegankelijk zijn voor de ‘happy few’ in de grote stadscentra. Een bouwvakker die in het centrum van de stad woont, heeft minder baat bij parkeerrestricties en in plaats daarvan een elektrische deelauto. Hij wil zijn bus graag voor de deur blijven parkeren. Om ervoor te zorgen dat ook de mensen buiten de stadscentra gebruik maken van deze innovaties, heb je ‘hubs’ nodig om het mobiliteitskarakter in het ene gebied over te laten lopen in het andere gebied; mobiliteit in landelijk gebied ontwikkelt zich echt anders dan in hoogstedelijk gebied. Uit onderzoek naar de mobiliteitstransitie blijkt dat daarbij vooral behoefte is aan ‘hubs’ waarbij je nabij de bestemming kunt overstappen op kleinschalige deelmobiliteit.”

“We moeten ervoor zorgen dat innovaties niet alleen toegankelijk zijn voor de ‘happy few’ in de grote stadscentra.”

“Ik hoop dat we nieuwe ontwikkelingen niet met het badwater gaan weggooien. Zo wordt het op dit moment vaak als een probleem gezien dat elektrische deelscooters overal weggezet kunnen worden. Hierdoor kan het sentiment ontstaan dat gebruik van deelscooters niet wenselijk is, terwijl de deelscooter een opmaat kan zijn voor schone, kleinschalige mobiliteit. We kunnen deze nieuwe vormen van mobiliteit ook aanmoedigen. Zo kunnen overheden nu al veel meer voorsorteren op verschillende typen vervoermiddelen. Daarnaast denk ik dat het een mooie ontwikkeling is dat vooral jonge mensen in aanraking komen met deelmobiliteit, zoals deelscooters. Dit verhoogt de kans dat zij over tien jaar de deelmobiliteit heel gewoon gaan vinden; zij zijn immers de toekomst.”

“Ik hoop dat we nieuwe ontwikkelingen niet met het badwater gaan weggooien.”

Wat voor bijdrage kunnen wij als adviseurs van OchtendMensen en TwynstraGudde leveren aan de mobiliteitsopgaven van de toekomst?

“Als adviseurs leveren wij een belangrijke bijdrage aan onderzoeken en organisatorische vraagstukken. Zo hebben we studies gedaan naar de zelfrijdende auto en de mobiliteitstransitie. Maar we zijn ook goed in het begeleiden van pilots en het doen van evaluaties. Daarnaast heeft TwynstraGudde veel ervaring met coalities smeden tussen partijen, bijvoorbeeld op het gebied van zero-emissie-initiatieven. En natuurlijk het organiseren van samenwerking, de sleutel als het gaat om de toekomst van mobiliteit!

Wil je weten wat OchtendMensen voor jou of jouw bedrijf kan betekenen, neem dan graag contact op met Albert Pansier, manager Stad, Natuur & Mobiliteit.

Meer over wat wij doen binnen de thema’s Stad, Natuur & Mobiliteit lees je op onze themapagina.

De Omgevings­wet als Zwitsers zakmes

Adviseur Tamara Koekkoek OchtendMensen TwynstraGudde

Kijkend naar het ruimtelijk domein kan niemand er omheen: de Omgevingswet. De wet bundelt en moderniseert allerlei bestaande wetten voor de leefomgeving. Hierbij kun je denken aan wet- en regelgeving rondom bouwen, milieu, water, ruimtelijke ordening en natuur. Maar wat kun je er precies mee als overheid? We vragen het Arjan Raatgever, adviseur Ruimte, Wonen & Economie bij TwynstraGudde en specialist op het gebied van de Omgevingswet. Samen met Arjan werkt ook OchtendMensen, het jongtalentenplatform van TwynstraGudde, mee aan de implementatie van deze wet.

Wie is Arjan Raatgever?

“Ik ben afgestudeerd op mogelijke rollen van kunst en cultuur in de ruimtelijke ontwikkeling. Tijdens het schrijven van mijn scriptie kwam ik erachter dat de ruimtelijke ontwikkeling een soort machtsarena is: er is zoveel te doen! Ik ben toen per direct overgestapt naar de ruimtelijke ontwikkeling. Daar heb ik me steeds verder in ontwikkeld.

In mijn werk heb ik altijd te maken gekregen met de Omgevingswet rondom het thema duurzame gebiedsontwikkeling, bij zowel gemeenten als provincies. Mijn persoonlijke drijfveer hierin is het gebruiken van de Omgevingswet als vehikel om de wereld sneller te verduurzamen.”

In een notendop: wat is de Omgevingswet en voor wie is de wet belangrijk?

“De essentie van de wet bestaat uit vier verbeterdoelen die de wetgever heeft gesteld:

  1. De inzichtelijkheid in, voorspelbaarheid en het gebruiksgemak van het omgevingsrecht moeten worden vergroot.
  2. Het beleid, de besluitvorming en de regelgeving over de fysieke leefomgeving dienen op een samenhangende manier centraal staan.
  3. Er moet meer ruimte en flexibiliteit ontstaan voor bestuurlijke afweging. De positie van decentrale overheden wordt versterkt.
  4. De besluitvorming over projecten in de fysieke leefomgeving dient versneld én verbeterd te worden.

Binnen de beleidscyclus krijgen zes kerninstrumenten van de wet een eigen logische plek. De zes kernelementen zijn de omgevingsvisie, het programma, decentrale regels, algemene rijksregels, de omgevingsvergunning en het projectbesluit. Monitoring en evaluatie speelt hierbij een cruciale rol.

Maar de werkelijke essentie van de wet hangt af van het perspectief van waaruit je ermee wilt werken. Dat vind ik het mooie aan de wet: het biedt veel ruimte voor regionale verschillen. De Omgevingswet is daarmee als een Zwitsers zakmes. Als je tegen drie verschillende mensen zegt: “bouw er een stoel mee,” zal de eerste ermee gaan schroeven, de tweede gaan snijden en de derde trekt er eerst een biertje mee open.”

"Ik zie de Omgevingswet als een organisatievraagstuk waar programma- en projectmanagement voor nodig is."

Arjan Raatgever - Adviseur Ruimte, Wonen & Economie bij TwynstraGudde

Wat zijn volgens jou de essentiële ingrediënten voor het implementeren van de Omevingswet? 

“Ik zie de Omgevingswet als een organisatievraagstuk waar programma- en projectmanagement voor nodig is. Het basisingrediënt bij uitstek is voor mij dat de techniek moet kloppen. Je moet ervoor zorgen dat de organisatie niet vastloopt.

Daarna dien je de instrumenten van de wet goed in te richten. In je omgevingsvisie bepaal je (vóór januari 2024) waar je met je leefomgeving naartoe wilt. Het omgevingsplan is een meer juridisch-technische exercitie waar je tot 2029 de tijd voor hebt. Je kunt het zien als een ingewikkeld algoritme dat bepaalt wat er wel en niet kan in je leefomgeving. Tot slot heb je nog het omgevingsprogramma dat vooral uitgaat van de geest van de wet en dat kan helpen om integraler te gaan werken. Naast dat de Omgevingswet een duidelijke basis biedt, kan het op veel verschillende manieren worden ingevuld.”

Wat is de toegevoegde waarde van OchtendMensen in opdrachten rondom de Omgevingswet?

“De toegevoegde waarde is dat OchtendMensen met de onderdelen van het Zwitserse zakmes uitstekend uit de voeten kunnen. De Omgevingswet vraagt om vaardigheden als project- en programmamanagement. Het is ook een organisatorisch vraagstuk, waarbij meters gemaakt moeten worden en partijen aan elkaar moeten worden verbonden. De energie en frisheid van OchtendMensen kan daarin echt een verschil maken!”

Wil je weten wat OchtendMensen voor jou of jouw bedrijf kan betekenen, neem dan graag contact op met Albert Pansier, manager Stad, Natuur & Mobiliteit.

Meer over wat wij doen binnen de thema’s Stad, Natuur & Mobiliteit lees je op onze themapagina.

Meld je aan voor één van onze thema-nieuwsbrieven