Geen nood, je bent op de juiste plek.
Adviestalent is vanaf 1 november 2019 doorgegaan als OpMorgen

Verder

Lessen voor een succes­volle mobili­teits­transitie

Thijs Hofman Adviseur Stad Natuur en Mobiliteit OchtendMensen TwynstraGudde

Voor dit artikel vroegen we verschillende experts wat er volgens hen nodig is voor de transitie naar een duurzaam mobiliteitssysteem. Patricia Bakker deelt haar ervaring als senior content marketeer bij ANWB. Vanuit adviesbureau TwynstraGudde spraken we met Jan Willem de Kleuver en Jos Kalfsbeek, beiden senior adviseur en partner Mobiliteit en Infrastructuur. Ten slotte deelde ondernemer Wouter de Valk zijn inzicht. Wouter is oprichter van Livemobility, een bedrijf dat software ontwikkelt om zakelijke reisbewegingen doormiddel van data inzichtelijk te maken.

De interviews geven een gedeeld beeld van lessen om mee te nemen richting een duurzamer mobiliteitssysteem, en dat is hard nodig om onze klimaatdoelen te bereiken en samen zorg te dragen voor de wereld.

1. Denk vanuit het systeem als geheel

Patricia leert ons dat mobiliteit anders moet worden georganiseerd, maar dan wel vanuit het hele systeem. “De manier waarop we ons verplaatsen, verandert. We willen steeds sneller en verder reizen, maar nieuwe vormen van mobiliteit moeten wel rendabel zijn. Tegelijkertijd wordt duurzame mobiliteit een vereiste. COVID-19 heeft deze ontwikkelingen nog meer versneld. We zijn ineens plaats- en tijdsonafhankelijk gaan werken en we zien nu dat kantoren een andere functie krijgen, namelijk puur voor ontmoeting en verbinding.”

Een succesvolle mobiliteitstransitie is, aldus Patricia, een gezamenlijke verantwoordelijkheid van mobiliteitsleveranciers zoals de ANWB, complementaire bedrijven zoals Uber of Shuttel, en de overheid. Vanuit deze samenwerkingsverbanden ontstaan nieuwe vormen van mobiliteit: producten en diensten waarbij financiële risico’s gedeeld worden, maar die gezamenlijk meer opleveren. En belangrijker: Zo blijft Nederland op een duurzame manier bereikbaar en blijven we letterlijk met elkaar in verbinding. Een mooi voorbeeld is het Deltaplan Mobiliteit van de Mobiliteitsalliantie. Daarin hebben 25 betrokken partijen laten zien dat ze samen tot een integrale benadering kunnen komen. Zo is er in de inrichting van mobiliteitsknooppunten rekening gehouden met de energietransitie.

Jan Willem en Jos sluiten hierbij aan: “Besef dat je duurzame mobiliteit altijd als een systeem zult moeten benaderen. Je ziet in de praktijk vaak dat technologische ontwikkeling de driver is, maar je moet er vervolgens achter komen hoe die technologie een plekje krijgt in het maatschappelijk systeem. Je kan bijvoorbeeld denken aan teruglopende brandstofbelastingen als gevolg van elektrisch rijden, wat een effect heeft op de overheidsfinanciën.” Denk dus een paar stappen verder en voorkom een tunnelvisie. “De stip op de horizon waar we binnen het thema duurzame mobiliteit naartoe werken is duidelijk, dat is zero-emissie vervoer. Om dat doel te bereiken zijn meerdere oplossingsrichtingen denkbaar, zoals vervoerselektrificatie van busverkeer en binnenvaart, of het gebruik van waterstof als brandstof in het vervoerssysteem. Het is dus belangrijk om te onthouden dat we werken met een onzekerheidsmarge, en dat er geen silver bullet is.”

2. De gebruiker bepaalt

De ervaring leert dat de gebruiker uiteindelijk bepaalt of iets wel of niet werkt. Jan Willem en Jos: “Vergeet bij een onderwerp als duurzame mobiliteit vooral niet om de uiteindelijke gebruikers mee te nemen. Uiteindelijk ontstaan alle vormen van mobiliteit vanuit een behoefte van mensen om zich te verplaatsen. Een voorbeeld van hoe je hier rekening mee houdt is het concept van de 15-minuten-stad waarbij de benadering van duurzame mobiliteit begint bij de vraag naar mobiliteit vanuit de eindgebruiker. “

Met Livemobility neemt Wouter de gebruiker als startpunt. Hij begint met het bevragen en meten van het gebruikelijke reisgedrag van de werknemer. Dit sluit aan op aangescherpte regels over de rol van de werkgever in het registeren van mobiliteitsbewegingen. Patricia: “Vanaf 1 januari 2022 mag de werkgever geen vast bedrag meer uitkeren als reiskostenvergoeding, maar doet dit dan op basis van de daadwerkelijke reisbewegingen.” De informatie die via de app van Livemobility verkregen wordt kan de werkgever gebruiken om een realistisch vervoersaanbod aanbieden dat aansluit bij de wensen van de werknemer. Het garanderen van goede communicatie tussen werkgever en werknemer is hierbij cruciaal.

Wouter zegt hierover: “Soms lees ik dat deelmobiliteit niet werkt. Ik ben ervan overtuigd dat dat niet met het aanbod te maken heeft, maar met het niet meebewegen met de vraag. Je kunt niet zomaar iets neerzetten en hopen dat het gebruikt wordt. Je hebt vraagcreatie nodig. Als Livemobility niet aansluit bij de behoefte van werknemers, zijn zij niet geneigd de app te gebruiken. De werkgever ontvangt dan geen data en kan in feite niets met de app.” Hoe doe je dat, meebewegen met de vraag van de gebruiker? Je moet aandacht hebben voor de context waarin iemand bepaald gedrag vertoont. Verandering moet makkelijk gemaakt worden, dan zijn mensen meer geneigd erin mee te gaan, aldus Wouter.

3. Vergeet de rol van de overheid niet

Naast de gebruiker is de overheid een belangrijke speler in de mobiliteitstransitie. De overheid bepaalt uiteindelijk de wetgeving, en daarmee ook het gemak waarmee technologische veranderingen geïntroduceerd kunnen worden. Zo is de beperkte actieradius geen probleem meer bij elektrische auto’s, maar lopen gebruikers er nu soms tegenaan dat het lastig is een laadplek te vinden. Als de overheid niet snel genoeg meebeweegt met deze technologische ontwikkelingen, dan zit daar een grote bottleneck, aldus Wouter. Wetgeving en besluitvorming moeten gereed zijn als de markt er klaar voor is.

Gemeend gedachtegoed is dat je voor een transitie tenminste 25% van de mensen mee moet krijgen, dan volgt de rest vanzelf. Wouter meent dat een groot deel van de Nederlandse bevolking geïnteresseerd is in duurzame ontwikkelingen en dat je daarmee ruim de 25% haalt. Wouter: “Ook werkgevers en de overheid zijn van mening dat een transitie nodig is. Maar als je vraagt wie de eerste stap zet, kijken we naar elkaar. De overheid is juist hierin nodig. Enerzijds is het goed als de bevolking de ruimte krijgt om een actieve rol in te nemen, anderzijds heeft de overheid een faciliterende rol binnen de mobiliteitstransitie.” Om toe te werken naar een duurzaam mobiliteitssysteem moeten we breed blijven denken, anderen betrekken en steeds opnieuw afwegingen maken. Hoe passen we dit toe de dagelijkse praktijk? Door continu te zoeken naar samenwerking, dichtbij de gebruiker te staan en onze kennis van de overheid te gebruiken en te verdiepen. OchtendMensen blijft (mee)werken aan de mobiliteit van morgen!

Meer weten over wat wij doen binnen de thema’s Energie & Duurzaamheid en Stad, Natuur & Mobiliteit? Bekijk onze themapagina’s. Ook kun je je hieronder aanmelden voor één van onze thema-nieuwsbrieven.

Ont­bij­­ten met Anders Reizen: Hoe een net­­­werk­­­­bewe­­ging duur­za­­me mobili­teit stimuleert

Anders Reizen duurzame mobiliteit OchtendMensen

Vanuit het fenomeen ‘Ontbijtpraktijken’ nodigt OchtendMensen professionals uit om hun praktijkervaring en inzichten over een bepaald maatschappelijk vraagstuk te delen. Dit keer was het de beurt aan Hugo Houppermans, directeur van Anders Reizen.

Anders Reizen is een coalitiebeweging met als ambitie om de CO2-uitstoot van zakelijk reizen te halveren in 2030 ten opzichte van 2016. Ze focust zich op de bijdrage die werkgevers hebben op de uitstoot van woon-werkverkeer, zakelijke mobiliteit en vliegverkeer. Bedrijven delen hun eigen ervaringen, dilemma’s en successen zonder commerciële inslag. Momenteel zijn er ruim 70 bedrijven verbonden die in totaal ongeveer 500.000 medewerkers in Nederland vertegenwoordigen.

Wat zijn de succesfactoren achter een geslaagde coalitiebeweging met veel betrokkenen? We proberen dit te ontdekken aan de hand van drie vragen.

Vraag 1: Hoe houd je energie in een coalitienetwerk?

De uitdaging bij veel netwerken is om de energie vast te houden. Soms gaat na zes maanden de energie eruit, omdat het nieuwe en sprankelende eraf is. Belangrijk is om te blijven uitdagen en verrassen. Anders Reizen organiseert kennissessies voor verschillende doelgroepen in het bedrijf. Twee keer per jaar komen de CEO’s bijeen, waar kennis wordt gedeeld en waar ze worden uitgedaagd om met elkaar na te denken over hoe ze doelen kunnen bereiken.

Als een CEO-bijeenkomst enkel draait om gezelligheid waarbij iedereen achterover kan leunen, dan is Hugo niet tevreden. “Een evenement moet schuren. Deelnemers moeten daar met samengeknepen billen zitten. Want er gebeurt pas wat als bedrijven spanning en urgentie voelen om harder aan de slag te gaan.  Als de CEO’s hun HR-directeur appen omdat ze schrikken van de inhoud van de presentatie, dan gaat het balletje pas echt rollen. “

“Er gebeurt pas wat als bedrijven spanning en urgentie voelen om harder aan de slag te gaan.”

Vraag 2: Hoe zorg je ervoor dat de aangesloten bedrijven betrokken blijven?

“Betrokkenheid bereiken we door persoonlijk contact. We bellen gewoon regelmatig op. Die persoonlijke connectie is essentieel. Het is belangrijk om snel opnieuw de relatie op te bouwen, als de contactpersoon binnen een bedrijf wisselt. Als team moet je daar gelijk bovenop zitten.”

Ook worden bedrijven in het zonnetje gezet als ze goed gepresteerd hebben. Juist die positieve feedback stimuleert om een stapje extra te zetten.

Vraag 3: Hoe blijf je als coalitiebeweging ambitieus?

“Om echt impact te maken, is het van belang om kritisch naar je ambities te blijven kijken,” zegt Hugo. “We stellen onszelf regelmatig de vraag of we ambitieus genoeg zijn en kijken waar we kunnen versnellen. We hebben er vertrouwen in dat we ons CO2-doel van 50% reductie in 2030 gaan halen. Door monitoring houden we vinger aan de pols. Hierbij dragen we stap voor stap bij aan fossielvrije mobiliteit.”

Lees graag verder op onze website als je wilt weten wat de adviseurs van OchtendMensen doen op het gebied van Duurzaamheid en van Mobiliteit.

De fiets­pro­fessor over mo­bili­teit in de wijk

Duurzame Mobiliteit Marco te Brommelstoet

Stadswijk Merwede in Utrecht wordt in 2021 gepresenteerd als de stadswijk van de toekomst. Een ambitieus stedelijk ontwikkelingsproject met veel groen, weinig auto’s en een mix van koopwoningen en (sociale) huur. Bij het lezen van de plannen wordt duidelijk dat er veel aandacht is voor duurzaam vervoer in de wijk. Er komen mogelijkheden voor het gebruik van deelmobiliteit aan de rand van de wijk, fietsparkeernormen en een fijnmazig wandel- en fietspad. In dit artikel gaan we hierover in gesprek met Marco te Brömmelstroet, professor Urban Planning en schrijver van het boek ‘Het recht van de snelste’.

Ontwikkeling van een nieuwe wijk

De uitgesproken visie voor de Merwedekanaalzone spreekt tot de verbeelding: Er wordt gewerkt aan een gebied dat volop kansen biedt tot ontmoeten, spelen, sporten en ontspannen. Op deze manier wordt gewerkt aan een wijk die bijdraagt aan gezond stedelijk leven. Marco schaart zich achter deze integrale benadering: Op de vraag waarop volgens hem gelet moet worden bij de ontwikkeling van een nieuwe wijk waarschuwt hij voor een overmatige focus op (duurzame) mobiliteit, aangezien dit slechts één aspect is van de leefomgeving. ‘Duurzaam is net als veilig en leefbaar geen doel bij de ontwikkeling van een nieuwe wijk. Zou je je eigen huwelijk/relatie bijvoorbeeld zo omschrijven? Dat mobiliteit duurzaam, veilig en leefbaar moet zijn is een conditie die eigenlijk compromisloos zou moeten zijn. Van oudsher is de rol van mobiliteit heel bepalend, bijna monopolistisch, voor alle andere aspecten van de leefomgeving.’

Marco roept mensen op om bij de ontwikkelingen in de openbare ruimte een stapje terug te nemen, en zich af te vragen welke doelen de openbare ruimte dient: ‘Vragen gericht op wijkontwikkeling moeten in de eerste plaats gaan over het gebruik van de openbare ruimte en welke plek mobiliteit daarin krijgt. Maar welke doelen dient de openbare ruimte idealiter? Daarbij kun je bijvoorbeeld denken aan ontmoeting, sociale cohesie, biodiversiteit, ontspanning en persoonlijke ontwikkeling. Een voorbeeld van een goed kader voor integrale wijkontwikkeling is de Leidraad Openbare Ruimte in Groningen. Zelf heb ik een voorkeur voor wijken die aan het volgende voldoen: een ontspannen openbare ruimte, waar kinderen niet continu op hun hoede hoeven te zijn voor gevaar en zich zelfstandig kunnen verplaatsen.’

Een autovrije wijk

In de Merwedekanaalzone wordt duidelijk de ambitie uitgesproken om een wijk te creëren die zo veel als mogelijk autovrij is. Gevraagd om te reflecteren op deze ambitie komt Marco verrassend uit de hoek: ‘Autovrij is een vrij negatief ingestoken narratief en legt de nadruk op wat je niet wilt. Daarnaast blijft de discussie op die manier een verkeerskundig verhaal. Begin in plaats van de focus op autovrije wijken met bedenken welke sociale doelen je centraal wilt stellen en waarvoor de openbare ruimte moet dienen. Kijk daarna hoe mobiliteit binnen die doelen past. Wat is er bijvoorbeeld tegen auto’s als die niet op straat staan geparkeerd en die niet sneller dan stapvoets kunnen rijden?’

Hij voegt hier nog aan toe dat de technische instrumenten voor de beheersing van snelheid al beschikbaar zijn: ‘Zorg dat auto’s niet meer sneller kunnen dan acceptabel is. Denk bijvoorbeeld aan Intelligente Snelheidsaanpassing (ISA) met Geofencing (een virtuele ruimtelijke grens) waarbij auto’s bijvoorbeeld niet harder kunnen rijden dan 15 km per uur in een woonwijk. Dan kan iedereen die echt moet overal met de auto komen, zonder dat dat ten koste gaat van anderen. Veel autobezit en -gebruik zal dan vanzelf verdampen.

Regionale functies

In de Merwedekanaalzone wordt de ambitie uitgesproken om regionale functies te weren die autoverkeer aantrekken of genereren. Een mogelijk argument tegen dit instrument is dat het zorgt voor een ‘waterbedeffect’ waarbij autoverkeer verplaatst wordt naar omliggende gebieden. Maar volgens Marco hoeft dat niet zo te zijn: ‘Niet als we consequent beleid gaan voeren. Dus niet wijkgericht, maar als stad, regio, dan wel land. Daarbij begint het met de vraag: Wat voor stad/regio/land willen we zijn? En welke rol heeft autoverkeer daarin?’. Marco maakt hierbij nog wel een kritische noot: ‘We moeten stoppen met het subsidiëren van autoverkeer. Stoppen met gratis en goedkope parkeerruimte, het loskoppelen van kosten gerelateerd aan vervuiling en onveiligheid voor de gebruiker en de focus op snelheid waarmee een automobilist zich van A naar B dient te kunnen verplaatsen’.

Een belangrijk onderdeel van de visie die uitgedragen wordt in de Merwedewijk is de ‘gezonde mix van doelgroepen’. Zo valt 30% van de woningen binnen het sociale huur segment en is er ruimte voor starters, studenten, gezinnen, woongroepen en senioren. Met betrekking tot de laatste groep vragen we Marco hoe hij aankijkt tegen de bewegingsvrijheid die een auto biedt aan ouderen: ‘Prachtig, laten we er inderdaad voor zorgen dat zij niet autoafhankelijk zijn door nabijheid en inrichting van de openbare ruimte gericht op veilig kunnen fietsen dan wel lopen. Voor hen die niet anders kunnen, is de auto dan perfect. Maar dan dus zonder een grote negatieve impact op anderen te hebben’.

Deelmobiliteit

In de Merwedewijk is een belangrijke rol weggelegd voor deelmobiliteit. Er wordt ingezet op een digitaal platform en de aanleg van hubs (verzamelpunt van deelmobiliteitsdiensten) aan de rand van het gebied. Als we Marco vragen om te reflecteren op deze instrumenten reageert hij enigszins kritisch, en wijst hij ons op het onderscheid tussen deel- en huurmobiliteit: ‘Er wordt hier ingezet op huurmobiliteit; er wordt niet gedeeld. Het is goed om daarop in te zetten, maar net als alle andere innovaties zullen ze enkel slagen als we niet langer het bezitten en gebruiken van privévoertuigen stevig subsidiëren en aanmoedigen. Daar is nu niet tegenop te concurreren met een duurzaam bedrijfsmodel’. Hierbij wijst hij erop dat bijna alle mobiliteitsinnovaties puur als mobiliteitsdienst verliesgevend zijn.

Bedankt voor je tijd! Een deel van onze lezers heeft of krijgt op verschillende manieren met duurzame mobiliteit te maken. ­­­
Wat voor een take-home message zou u hen willen meegeven?

Een duurzame openbare ruimte is een conditie en geen nastrevenswaardig doel op zichzelf. If anything, dan zouden we het huidige mobiliteitssysteem zo onduurzaam mogelijk moeten maken. Het is tijd voor echt transformatieve verandering waarbij mobiliteit één van de tien doelen wordt bij de inrichting van onze openbare ruimte!

Wil je weten wat voor opdrachten OchtendMensen op het gebied van mobiliteit doet, lees dan verder op onze themapagina. En wil je op de hoogte worden gehouden van wat OchtendMensen publiceert over Stad, Natuur & Mobiliteit en Energie & Duurzaamheid, schrijf je dan hieronder in voor onze nieuwsbrief.

Ontbijten met Defensie: Drie lessen in adaptief verduur­zamen

Adaptieve samenwerkingsvormen verduurzaming Defensie OchtendMensen

Artikel door Laura Smid, adviseur OchtendMensen, d.d. 21 januari 2022

Afbeelding: Ondertekening van de Green & Social Deal tussen Defensie en gemeenten in de regio Utrecht. V.l.n.r.: Staatssecretaris Barbara Visser (Defensie), Commandant der Strijdkrachten Martin Wijnen en burgemeester Gerolf Bouwmeester (Leusden). Bron: GREGORY FRÉNI, via Leusder Krant.

Vanuit het fenomeen ‘Ontbijtpraktijken’ nodigt OchtendMensen professionals uit om hun praktijkervaring en inzichten over een bepaald maatschappelijk vraagstuk te delen met onze adviseurs, met veel ruimte voor vragen en discussie. Eerder spraken we al met onder andere met de ANWB en met bol.com.

Obstakels en kansen in duurzame transities

Dit keer was het de beurt aan Jeroen Haans. Als projectmanager Adaptieve Krijgsmacht Duurzaamheid houdt hij zich bezig met adaptieve samenwerkingsvormen bij de verduurzaming van defensie. Hier ontstond een mooi gesprek over de obstakels en kansen in duurzame transities. Wij trokken hieruit drie belangrijke lessen die wij graag delen!

Les 1: Surf mee op de golven (die er al zijn)

Een nieuw traject opzetten kost enorm veel energie. Daarnaast wordt een nieuw traject door hoger management niet altijd als belangrijk gezien; zij zijn druk genoeg met de dagelijkse gang van zaken of andere prio’s. Tegendruk voorkom je door te zoeken naar dat wat bij het bestuur wél ‘on top of mind’ is en daarop aan te haken.

Zo staat defensie voor een enorme revitaliseringsopgave voor haar vastgoed. Door de energieopgave naast de revitaliseringsopgave te leggen, worden koppelkansen zichtbaar. Jeroen presenteerde de kazerne als mogelijke regionale energie-hub die Nederland voorziet van energie, mocht het Nederlandse elektriciteitsnetwerk worden platgelegd. Zo is de duurzaamheidsopgave gekoppeld aan de veiligheidsopgave, waarbij beide opgaven elkaar versterken. Kortom, ga op zoek naar dat wat hoog op de bestuurlijke agenda staat en identificeer een koppeling die het heeft met jouw initiatief. Zo surf je direct met de wind in je rug!

Les 2: Zoek naar gemeenschappelijk voordeel

De verduurzamingsopgave is complex en vraagt om een nieuwe manier van samenwerken en een nieuwe rolverdeling tussen organisaties. Organisaties hebben eigen doelen die vaak in elkaars verlengde liggen en de potentie hebben om elkaar te versterken. Het vinden van het gemeenschappelijke hoofddoel doe je door verschillende partijen samen te brengen en alle belangen op tafel te leggen. Wees aan de voorkant duidelijk en transparant over wat je wel en niet kan en wilt. Dit zorgt voor openheid, vertrouwen en begrip. Durf je kwetsbaar op te stellen. Vervolgens bepaal je gezamenlijk waarin je elkaar ondersteunt en wat je beter kunt overlaten aan de ander.

Defensie beschikt over veel terrein wat niet allemaal even intensief wordt gebruikt en waar onderhoudskosten aan verbonden zijn. Defensie wil haar terrein echter niet verkopen. Tegelijkertijd zoekt de gemeente naar ruimte voor duurzame opwekking van elektriciteit. Beide partijen hebben dus een mogelijk belang bij een zonnepark op het terrein van defensie voor 15 tot 20 jaar. Maar wie heeft het meeste baat bij dit project en zou dus de meeste ‘effort’ moeten maken? Is het mogelijk om de standaard rolverdeling los te laten en de regie in handen te leggen van, in dit geval, de gemeente, terwijl defensie een meer faciliterende rol op zich neemt? Door andere organisaties in hun kracht te zetten, hoef je niet alles zelf te doen.

“Durf je kwetsbaar op te stellen. Vervolgens bepaal je gezamenlijk waarin je elkaar ondersteunt en wat je beter kunt overlaten aan de ander.”

Les 3: Realiseer ‘commitment’ vanuit de top

Commitment vanuit de top is belangrijk voor het verloop van de transitie. Uiteindelijk moet er besloten worden hoe je omgaat met capaciteit, investeringen en processen. Een officieel akkoord van hogerop voegt kracht toe aan je transitie. Om commitment in de top te bewerkstelligen, helpt het om de consequenties als er geen actie wordt ondernomen duidelijk te maken. Laten we het gebeuren of gaan wij vroeg anticiperen en houden we zelf de regie? Echter, het scherp wegzetten van de consequenties is een lastige boodschap om te brengen en wordt niet altijd gewaardeerd. Denk aan de Toeslagenaffaire, de gaswinning in Groningen, de vervuiling in IJmuiden. Zaken waar de consequenties al langere tijd duidelijk waren, maar die lang hebben moeten wachten op aandacht vanuit de top.

In juni 2021 tekende defensie samen met de gemeenten Amersfoort, Leusden en Soest de Green & Social Deal (zie afbeelding) waarin de partijen afspraken samen te werken aan duurzaamheid en energieneutraal bouwen, opleidingsmogelijkheden, economie en cultureel erfgoed. Deze deal is ondertekend door de toenmalig staatssecretaris en de burgemeesters. Wanneer je te maken krijgt met hindermachten vanuit de partnerorganisaties, kan je op deze ondertekening terugvallen en sta je sterker.

Wees bewust van het rijpingsproces en enjoy the ride!

Tot slot is het voor ons als adviseurs goed om bewust te zijn van het rijpingsproces binnen grote organisaties. Eigen ambities, intrinsieke motivatie en ongeduld kunnen valkuilen zijn: mensen hebben ruimte nodig om te wennen en te begrijpen. Hoe belangrijk een transitieopgave ook is, er spelen vaak meer opgaven die de nodige aandacht vragen. Als projectleider Duurzaamheid ben je van veel factoren afhankelijk.

Om je eigen energie op pijl te houden, sluiten we af met drie tips: bepaal je eigen mijlpalen, wees trots op wat je bereikt en focus niet alleen op snelheid.

Meer weten over wat wij doen binnen het thema Energie en Duurzaamheid? Check onze themapagina.

Het verbinden van techniek en maat­schappelijke vraag­stukken in onze opdrachten

Jorik van Koppen Adviseur OchtendMensen TwynstraGudde

Vanuit OchtendMensen wordt er aan allerlei hedendaagse maatschappelijke vraagstukken gewerkt die niet zomaar vanuit één discipline op te lossen zijn. Denk aan de warmtetransitie in wijken of aan groene en gezonde stedelijke ontwikkeling. OchtendMens Jorik van Koppen zoekt vanuit zijn technische achtergrond continu de verbinding tussen de techniek en deze maatschappelijke vraagstukken. In deze blog neemt hij je over hoe hij deze verbindingen legt in zijn opdrachten, en wat dit hem brengt.

Tijdens mijn masters ‘Mechanical Engineering’ en ‘Communication Design for Innovation’ besefte ik me dat de ‘bottleneck’ in het implementeren van een technische innovatie niet altijd bestaat uit technische vraagstukken. Vaak spelen de maatschappelijke, organisatorische en communicatiegerelateerde processen een net zo grote rol. Precies op het snijvlak tussen deze verschillende vraagstukken wil ik mijn bijdrage leveren. Vanuit OchtendMensen werk ik elke dag aan het met elkaar verbinden van deze werelden!

Verbindingen leggen bij het programma Luchtruimherziening

Momenteel vervul ik de rol van programmasecretaris bij het programma Luchtruimherziening, onderdeel van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Ik maak deel uit van een programma dat zich op het speelveld bevindt tussen vijf partnerorganisaties: twee ministeries en drie uitvoeringsorganisaties. Hierin leer ik hoe de verschillende facetten van een veelzijdige organisatie met elkaar samenhangen. De politieke besluitvorming waarbij er op verschillende niveaus wordt afgestemd, de ontwikkeling van nieuwe technische oplossingen, het creëren van draagvlak binnen én tussen de organisaties, en participatie en communicatie met omwonenden.

Als programmasecretaris ondersteun ik de directie bij het reilen en zeilen van de organisatie. Door mijn centrale rol heb ik weet van veel verschillende facetten binnen de organisatie en kan ik eenvoudig verbindingen leggen. De politieke component hiervan interesseert me denk ik nog het meest. Vanuit mijn rol leer ik hoe debatten in de Tweede Kamer achter de schermen worden voorbereid en hoe de informatievoorziening aan de minister verloopt.

Verbindingen leggen binnen OchtendMensen

Binnen OchtendMensen leg ik de verbinding tussen techniek, maatschappij, organisatie en communicatie op een andere manier. Ik ben onderdeel van de marktgroep Energie & Duurzaamheid, die bestaat uit een groep van 16 OchtendMensen die zich bezighouden met duurzaamheidsvraagstukken zoals de energietransitie. Deze transitie is bij uitstek een complexe opgave waarbij er binnen de domeinen techniek, maatschappij, organisatie en communicatie goed moet worden samengewerkt.

Ikzelf houd me bezig met de productontwikkeling van het thema ‘Warmtetransitie in Wijken’, waarvoor ik onder meer Programmadirecteur Aardgasvrije Wijken Jos van Dalen heb geïnterviewd. Binnen de marktgroep Energie & Duurzaamheid worden er verder aan de lopende band lunchlezingen, masterclasses en andere kennissessies georganiseerd om elkaar en ons door professionals bij te laten praten over de actuele ontwikkelingen van de energietransitie. Inspirerend en altijd voer voor het leggen van weer nieuwe verbindingen!

Wil je meer weten over de breedte van je mogelijkheden bij OchtendMensen, lees dan in deze blog hoe OchtendMens Jeroen Ubels overstapte van poppodia naar een baan als adviseur bij OchtendMensen.

Bij OchtendMensen kun je solliciteren als junior-adviseur als je een WO-master hebt afgerond. Met vrijwel iedere universitaire studierichting kun je bij OchtendMensen terecht, mits je raakvlak hebt met onze aandachtsgebieden. Wij zoeken altijd nieuwe collega’s die ambitieus, pro-actief, ondernemend, zelfstandig en communicatief zijn. Je vindt meer informatie over onze vacatures en ons selectieproces op onze website.

Wil je meer weten over solliciteren of werken bij OchtendMensen, neem dan contact met mij op. Of schrijf je direct in voor onze inhousedag.

"Vaak spelen de maatschappelijke, organisatorische en communicatiegerelateerde processen een net zo grote rol als de technische vraagstukken".

Jorik van Koppen - Adviseur OchtendMensen

Hoe Ochtend­Mensen een steeds duurzamere organisatie wordt

Alice Vogels Adviseur Energie en Duurzaamheid OchtendMensen TwynstraGudde

Door Alice Vogel, 21 juni 2021

Hoe gaat OchtendMensen om met thema’s als circulaire economie, duurzame mobiliteit en cultuurverandering?

OchtendMensen wil duurzame impact maken. Dat doen we in onze opdrachten, maar ook binnenshuis. We richten ons actief op het verder verduurzamen van ons bedrijf. Ruim anderhalf jaar geleden is het Campagneteam Duurzaamheid opgericht. Met drie andere collega’s kijk ik, Energie- en Duurzaamheids-adviseur Alice Vogel, welke stappen we kunnen zetten om OchtendMensen en ook ons moederbedrijf TwynstraGudde te verduurzamen. In deze blog neem ik je mee in waar we nu staan, wat onze verlanglijst is en wat de geleerde lessen zijn.

Wat betekent dat eigenlijk: duurzaamheid binnen je eigen organisatie? Als je het mij vraagt, gaat het zowel om concrete cijfers (zoals CO2-uitstoot) als gedachtegoed. Daarom zetten we met ons Campagneteam Duurzaamheid in op duurzame aanpassingen in onze bedrijfsvoering, maar ook op ludieke acties om verdere bewustwording rondom duurzaamheid te creëren.

Energieneutraal kantoor en duurzame mobiliteit

De grootste uitstoot van een bedrijf als OchtendMensen zit over het algemeen in de mobiliteit en het kantoor. Wat dat betreft staan we er goed voor. OchtendMensen reizen sinds een aantal jaar standaard met het openbaar vervoer en de OV-fiets. Daarnaast zijn TwynstraGudde en OchtendMensen sinds twee jaar gevestigd in een nieuw kantoor dat energieneutraal en (deels) circulair is.

Ons kantoor is niet het enige aspect waarop we samenwerken met ons moederbedrijf TwynstraGudde. We zijn doorlopend in gesprek met onze ICT-afdeling en facilitair manager om te kijken naar circulaire en duurzame keuzes rondom bijvoorbeeld laptops, telefoons, koffiebekers, meubilair en de catering. Niet alleen om te bespreken wat beter kan, maar juist ook om te kijken waarin we al volgens het gedachtegoed van de circulaire economie handelen.  Door aandacht te besteden aan wat al goed gaat, enthousiasmeren we onze collega’s om nog een stap extra te willen zetten.

Duurzame bewustwording bij collega’s

Ook op het gebied van ludieke bewustwording zit ons Campagneteam Duurzaamheid niet stil. Zo hebben we tijdens World Cleanup Day met collega’s afval geprikt in onze kantooromgeving De Nieuwe Stad in Amersfoort. In dit jaar van thuiswerken hebben we ons gericht op verduurzaming van de thuiswerkplek. Zo bezitten OchtendMensen nu een warme thuiswerktrui, en kregen ze zaadjesmix ter bevordering van de biodiversiteit in de buitenruimte rond hun huis. De meeste impact hebben we gemaakt door als energiecoaches thuis langs te gaan bij collega’s. Dit konden we doen vanuit mijn eerdere ervaring als gecertificeerd energiecoach. We hebben collega’s meer geleerd over energiebesparing en gaven hen bespaarproducten om direct aan de slag te gaan.

Blijf als bedrijf nadenken over een duurzame verlanglijst

Met ons Campagneteam Duurzaamheid denken we elke twee weken na over nieuwe acties, zo blijven we onze duurzame verlanglijst vullen. Als we weer naar kantoor mogen, willen we graag aan de slag met biodiversiteit of klimaatadaptatie rondom ons kantoor in De Nieuwe Stad. Daarnaast creëren we bewustwording rondom hergebruik door een kledingruil.

Ook willen we stappen blijven zetten op het verduurzamen van de kantoorlunch die wij meegenieten bij TwynstraGudde, zodat we naast lokale producten ook steeds meer aantrekkelijke vegetarische opties krijgen. Bij alle bijeenkomsten van OchtendMensen, zowel intern als extern, is de catering al vegetarisch.

"Verduurzaming moet je niet doordrukken, maar zoek naar enthousiasme bij collega’s. Respecteer de verschillen. Als jij je bezig houdt met duurzaamheid binnen je eigen organisatie, betekent dat waarschijnlijk dat je én meer intrinsiek gemotiveerd bent én dat je er meer over weet dan veel collega’s."

Alice Vogel - Adviseur Energie & Duurzaamheid OchtendMensen


Zoek waar verduurzaming de belevingswereld van collega’s raakt

Mijn belangrijkste les vanuit ons Campagneteam Duurzaamheid is dat je verduurzaming niet door moet drukken, maar moet zoeken naar enthousiasme bij collega’s. Respecteer de verschillen: als jij je bezig houdt met duurzaamheid binnen je eigen organisatie, betekent dat waarschijnlijk dat je én meer intrinsiek gemotiveerd bent én dat je er meer over weet dan veel collega’s.

Door op zoek te gaan naar waar verduurzaming raakt aan de belevingswereld van de ander, kan jouw ambitie een gedeelde ambitie worden. Dat betekent ook dat je soms minder snel of ver gaat dan je zou willen.

Vorig jaar hebben we vanuit het Campagneteam Duurzaamheid met collega’s het gesprek gevoerd over vliegen. Kan OchtendMensen haar adviseurs wellicht stimuleren om privé minder te vliegen? Door bijvoorbeeld te compenseren met extra vakantiedagen voor de langere reistijd of een donatie aan een duurzaam doel. Veel adviseurs vonden dit te privé, en dat geluid nemen we serieus. Daarom focussen we nu op onze organisatie, maar ook op de bewustwordingskant. Als wij bijvoorbeeld een ‘top 10 duurzame boeken’ delen tijdens de Boekenweek, worden sommige collega’s wellicht aan het denken gezet. Zo wordt maatschappelijk verantwoord ondernemen binnen je bedrijf vanzelf een ‘wil je’, in plaats van ‘moet je’.

Wil je weten wat voor Energie- en Duurzaamheid-opdrachten OchtendMensen doen, lees dan verder op onze themapagina. En wil je op de hoogte worden gehouden van wat OchtendMensen publiceert over Energie & Duurzaamheid, schrijf je dan hieronder in voor onze nieuwsbrief.

Kleur­rijk ont­wikkelen: Zelf­reflectie en groei aan de hand van de DISC-analyse

Marjolein Wesselo Adviseur OchtendMensen TwynstraGudde

Denk jij dat je een goed beeld hebt van hoe je overkomt en waar je energie van krijgt? Niet helemaal? Geen probleem! Er zijn tal van testen, analyses, oefeningen, cursussen en boeken om daar achter te komen Maar waar begin je mee? En wat doe je eigenlijk met die informatie over jezelf? Best een aantal vragen die je ervan kunnen weerhouden om hiermee aan de slag te gaan.

Om ervoor te zorgen dat je de tijd neemt voor reflectie en persoonlijke groei, heeft OchtendMensen dit onderdeel gemaakt van het opleidingstraject voor haar adviseurs. In drie jaar tijd volg je – naast je dagelijkse werkzaamheden – verschillende kerntrajecten, leerateliers en masterclasses. Alles over ons opleidingstraject lees je op de Academy-pagina op de website van OchtendMensen.

OchtendMensen-adviseur Marjolein Wesselo volgde het leeratelier over de DISC-analyse. In deze blog deelt zij haar ervaringen.

Wat is het DISC-profiel

DISC geeft inzicht in jouw persoonlijke voorkeursstijl die zichtbaar wordt in jouw gedrag en houding richting anderen in een specifieke omgeving. DISC linkt de persoonlijke voorkeursstijl aan vier kleuren.

Misschien heb je iemand wel eens horen zeggen dat hij of zij een ‘blauw persoon’ is. Of dat hij of zij een ‘dominante stijl’ heeft. Dat wijst er waarschijnlijk op dat hij of zij de DISC-analyse heeft gedaan. Het DISC-profiel is echter niet zo zwartwit. Jouw persoonlijkheid is altijd een mix van verschillende kleuren en stijlen. Inzicht in jouw mix maakt het makkelijk om jezelf en andere mensen te lezen en daar je eigen gedrag op aan te passen. Om een beter beeld te krijgen van DISC, vind je hieronder een kort overzicht van de verschillende stijlen en kleuren:

  • Daadkrachtig (rood): neigt naar een hoog tempo en is taakgericht, extravert
  • Interactief (geel): neigt naar een hoog tempo en is mensgericht, extravert
  • Stabiel (groen): neigt naar een rustig tempo en is mensgericht, introvert
  • Consciëntieus (blauw): neigt naar een rustig tempo en is taakgericht, introvert.

DISC in de praktijk van de junior-adviseur

Wanneer je alleen voornoemd rijtje zou lezen, begrijp ik dat je er nog niet veel mee kunt. Zo vond ik introvert en mensgericht (voorkeursstijl S) in eerste instantie best een opmerkelijke combinatie. Ook moest ik ‘consciëntieus’ toch echt even Googelen. Gelukkig gingen we hier in ons leeratelier mee aan de slag. Zo onderzochten we wat voor talenten en valkuilen wij bij de verschillende stijlen vonden horen en evalueerden we ons eigen DISC-profiel.

“Door de verschillende stijlen voorbij te horen komen en het er met elkaar over te hebben, kreeg ik een goed beeld van de profielen van de anderen en hoe ik daar in sommige opzichten van verschil.”

Marjolein Wesselo - Adviseur OchtendMensen


Deze inzichten heb ik vervolgens gebruikt om eens goed naar mijn dagelijkse werkzaamheden te kijken: hoe gedraag ik mij in mijn huidige rol als programmasecretaris en hoe zou ik mij willen gedragen? Deze inzichten heb ik omgezet naar een aantal concrete leerdoelen waar ik de komende tijd mee aan de slag ga.

Stilstaan bij je eigen ontwikkeling

Het leeratelier DISC zorgde ervoor dat ik de tijd nam om op mijzelf te reflecteren. Iets waar ik tijdens de dagelijkse hectiek eigenlijk geen tijd voor maakt. Ik kijk er dan ook erg naar uit om aan de volgende onderdelen van het OchtendMensen-opleidingstraject te beginnen. Word jij nu ook enthousiast over een traject waarbij je zowel werkt als leert? Bekijk onze vacatures! En wil je meer weten, neem dan graag contact met mij op.

Ben je al aan het werk, maar mis je een deel reflectie? De OchtendMensen-Academy staat ook open voor jonge professionals uit andere organisaties. Ook de junior-adviseurs van onze moederorganisatie TwynstraGudde volgen ons opleidingstraject. Wil je meer weten over deze mogelijkheid? Neem dan contact met op met onze Talentmanager Noëlle van den Boom!

Meet the team: Onze adviseurs Stad, Natuur & Mobiliteit

Adviseurs Natuur Stad en Mobiliteit van OchtendMensen TwynstraGudde

Juni 2021

Binnen OchtendMensen zet een groep adviseurs zich actief in voor de thema’s Stad, Natuur & Mobiliteit. Dit doen zij door met volle energie mee te werken aan een leefbaar, innovatief en bereikbaar Nederland. Benieuwd geworden naar wie deze adviseurs zijn en wat ze doen? Lees vooral verder!

Dylhan Groenendijk

Dylhan Groenendijk adviseur Stad Natuur Mobiliteit OchtendMensen TwynstraGudde

Studieachtergrond: Sociologie aan de Erasmus Universiteit
Hoelang werkzaam bij OchtendMensen: 2,5 jaar
Huidige projecten en rollen: Programmamedewerker Almere 2.0 en Program Developer AMS Academy bij AMS Institute
Affiniteit met thema’s van Stad, Natuur & Mobiliteit: Voor mij is een stad een fascinerende en complexe omgeving; alle disciplines komen samen binnen de fysieke omgeving van een stad. De stad wordt gevormd door mensen en de stad vormt zijn mensen. De uitdagingen in de fysieke leefomgeving zijn enorm in Nederland. Vaak gaat het over woningaantallen, economische activiteiten of mobiliteitsoplossingen. De ‘harde kant’ dus. Bij het werken aan stedelijke ontwikkeling stel ik daarom het perspectief van de leefkwaliteit voor bewoners centraal. Samen leven moeten we namelijk allemaal, toch? Laten we daar het beste van maken.

Hanne van Kasteren

Hanne van Kasteren adviseur Stad Natuur Mobiliteit OchtendMensen TwynstraGudde

Studieachtergrond: Organisatiepsychologie & Ondernemingsrecht
Hoelang werkzaam bij OchtendMensen: Bijna 3 jaar
Huidig project en rol: Assistent projectmanager MIRT-verkenning Oeververbinding
Affiniteit met thema’s van Stad, Natuur & Mobiliteit: Project- & programmamanagement (samenwerking verschillende partijen, tastbaar resultaat, complexiteit)

Jeroen Ubels

Jeroen Ubels adviseur Stad Natuur Mobiliteit OchtendMensen TwynstraGudde

Studieachtergrond: Architectuur aan de TU Delft
Hoelang werkzaam bij OchtendMensen: 8 maanden
Huidige projecten en rollen: Junior-projectleider bij gebiedsontwikkeling Green Park Aalsmeer en programmaondersteuner bij de eenheid Wegen en Kanalen bij de provincie Overijssel
Affiniteit met thema’s van Stad, Natuur & Mobiliteit: Vanuit mijn studie heb ik veel ervaring met de ruimtelijke uitdagingen die er in Nederland op ons afkomen en ik zie dat die ruimtelijke opgaves ons dwingen tot integrale oplossingen. Van die uitdaging word ik enthousiast en daarom heb ik er vanuit mijn studie voor gekozen om juist meer de kant van de samenwerkingen in het ruimtelijke domein op te zoeken in plaats van de architectuur.

Lotte Hulshof

Lotte Hulshof adviseur Stad Natuur Mobiliteit OchtendMensen TwynstraGudde

Studieachtergrond: Internationale Betrekkingen, Crisis & Security Management
Hoelang werkzaam bij OchtendMensen: Ruim 2,5 jaar
Huidig project en rol: Op dit moment werk ik in opdracht van WesselinkVanZijst, een adviesbureau gespecialiseerd in Strategisch Omgevingsmanagement. Ik houd mij daar als adviseur Omgevingsmanagement voor verschillende opdrachtgevers bezig met grote projecten die om betrokkenheid van de omgeving vragen.
Affiniteit met thema’s van Stad, Natuur & Mobiliteit: Ik werk graag aan concrete projecten in de fysieke ruimte. Zo heb ik mij in de afgelopen jaren binnen mijn opdrachten verdiept in nieuwe vervoersmiddelen (Ministerie van IenW), de energietransitie in stedelijke gebieden (Provincie Utrecht), maar ook in omgevingsvraagstukken in onder andere de luchtvaart (WesselinkVanZijst).

Mark Smelt

Mark Smelt Adviseur Stad Natuur Mobiliteit OchtendMensen TwynstraGudde

Studieachtergrond: Bedrijfskunde en Strategisch Management
Hoelang werkzaam bij OchtendMensen: Een paar weken
Huidig project en rol: Projectsecretaris Opgavegestuurd werken bij provincie Brabant
Affiniteit met thema’s van Stad, Natuur & Mobiliteit: Ik houd me graag bezig met actuele, maatschappelijke vraagstukken en vind grote programma’s en stakeholder management daarbij erg interessant. Ik kan mijn energie daarom goed kwijt bij de Stad-, Natuur- & Mobiliteitsgroep van OchtendMensen!

Steffie Bes

Steffie Bes adviseur Stad Natuur Mobiliteit OchtendMensen TwynstraGudde

Studieachtergrond: Geschiedenis & Internationale betrekkingen
Hoelang werkzaam bij OchtendMensen: 5 maanden
Huidig project en rol: Programmasecretaris bij Almere 2.0
Affiniteit met thema’s van Stad, Natuur & Mobiliteit: Voordat ik bij Almere 2.0 begon, had ik geen vanzelfsprekende affiniteit met de thema’s van Stad, Natuur & Mobiliteit, maar dat veranderde snel. Ik houd mij inmiddels bezig met uiteenlopende thema’s rondom de doorontwikkeling van de stad: van economie en onderwijs tot duurzame gebiedsontwikkeling. Wat voor mij dit onderwerp zo interessant maakt, is de integrale aanpak van de ontwikkelingen, het verbinden van verschillende belangen en opgaves en daarbij een toekomstbestendige omgeving creëren voor mens, natuur en dier.

Tamara Koekkoek

Tamara Koekkoek adviseur Stad Natuur Mobiliteit OchtendMensen TwynstraGudde

Studieachtergrond: Gezondheidswetenschappen (Wageningen University & Research) en Planologie (Rijksuniversiteit Groningen)
Hoelang werkzaam bij OchtendMensen: 3 maanden
Huidig project en rol: Projectondersteuner stelseloptimalisatie medische rijgeschiktheid bij het Ministerie van Infrastructuur & Waterstaat
Affiniteit met thema’s van Stad, Natuur & Mobiliteit: Hoe blijven onze huidige steden, dorpen en regio’s aansluiten op toekomstige behoeften van bewoners? Naar mijn mening brengt reflectie ons dichterbij het antwoord; het analyseren van oorzaken en gevolgen van ruimtelijke ontwikkelingen. Vanuit mijn studieachtergrond heb ik een interesse voor de leefwereld van bewoners en zet ik deze graag centraal. Hoe garanderen we een leefbare woonomgeving? De dynamiek tussen bewoner en overheid vind ik daarin erg interessant.

Wil je weten wat OchtendMensen voor jou of jouw bedrijf kan betekenen, neem dan graag contact op met Albert Pansier, manager Stad, Natuur & Mobiliteit.

Meer over wat wij doen binnen de thema’s Stad, Natuur & Mobiliteit lees je op onze themapagina.

Meebewegen met de mobiliteits­opgaven van de toekomst

Lotte Hulshof Hanne van Kasteren Adviseur Stad, Natuur en Mobiliteit OchtendMensen TwynstraGudde

OchtendMensen staat in de maand juni van 2021 in het teken van Stad, Natuur & Mobiliteit. Twee weken lang verdiepen we ons in de verstedelijkingsopgave en in kansen en uitdagingen die daarbij komen kijken. OchtendMensen-adviseurs Lotte Hulshof en Hanne van Kasteren gingen daarom in gesprek met Pieter Arends, adviseur Mobiliteit en Infrastructuur bij TwynstraGudde, over toekomstige mobiliteitsopgaven en innovaties.

Pieter is met zijn achtergrond in verkeerskunde en bestuurskunde als een vis in het water bij de adviesgroep Mobiliteit en Infrastructuur van TwynstraGudde. Hij houdt zich in complexe projecten, veelal voor overheden, bezig met het verbeteren van de regionale bereikbaarheid en de mobiliteit van de toekomst. We vroegen hem naar zijn visie op toekomstbestendige mobiliteit en de relatie met verstedelijking.

Steeds meer mensen trekken naar de stad toe, waardoor er een enorme concurrentiestrijd gaande is voor ruimte. Door deze verstedelijking lijkt het een uitdaging om binnen de stad en van stad naar stad te kunnen reizen. Hoe zie jij dat?  

“De afgelopen jaren ben ik betrokken geweest bij een MIRT Onderzoek in de Metropoolregio Utrecht. We hebben onderzocht welke plekken het meest geschikt zijn voor het bouwen van meer dan honderdduizend woningen en hoe we mobiliteit kunnen organiseren. We concludeerden dat verdicht bouwen leidt tot minder mobiliteit, omdat voorzieningen dichterbij zijn. Bijna alles wat je nodig hebt, is met actieve mobiliteit (fietsen en wandelen) te bereiken. In de periferie speelt de behoefte bij mensen om zich te verplaatsen veel meer een rol. Wanneer je het aantal reisbewegingen wil beperken, helpt het om nabijheid te creëren.”

Mobiliteit verandert in hoog tempo. We verlangen naar slimme oplossingen die ervoor zorgen dat we eenvoudig van plek naar plek kunnen blijven reizen. Wat betekent dat voor de toekomst: gaan nieuwe mobiliteitsoplossingen de auto vervangen?

“De mobiliteitstransitie leidt niet noodzakelijkerwijs tot minder autogebruik. Hoe slimmer de auto’s worden, hoe aantrekkelijker het is om de auto te pakken. Wanneer je een vergadering via Teams kunt bijwonen vanuit je auto op een veilige manier, verkies je het reizen met de auto misschien wel boven een andere vervoersvorm.

Mobiliteit moet betrouwbaar, comfortabel en snel zijn. De mate waarin mobiliteitsvormen zich op deze aspecten ontwikkelen, kan wel eens heel bepalend zijn voor hoe we in de toekomst gaan reizen. Het is belangrijk dat de overheid sturing geeft aan deze mobiliteitstransitie.”

“Wanneer je een vergadering via Teams kunt bijwonen vanuit je auto op een veilige manier, verkies je het reizen met de auto misschien wel boven een andere vervoersvorm.”

Pieter Arends - Adviseur Mobiliteit en Infrastructuur bij TwynstraGudde

Met de Gemeente Almere, één van onze opdrachtgevers, hebben we het gehad over de uitdaging die de gemeente ziet als het gaat om de ontwikkeling van steden en de noodzaak tot samenwerking daarin. Hoe zie je dat in relatie tot mobiliteitsvraagstukken?

“Samenwerking is inderdaad essentieel om mobiliteitsvraagstukken op een goede manier aan te pakken. Zo geldt voor Almere dat veel inwoners dagelijks op en neer reizen naar Amsterdam. Beide gemeenten zullen daarom met elkaar moeten samenwerken. Bovendien denkt een reiziger er niet bij na of hij gebruik maakt van een weg van het Rijk, de provincie of een gemeente. Daarom is het belangrijk dat verschillende overheden, soms ook internationaal, elkaar opzoeken. Niet alleen om beleid op elkaar af te stemmen, maar ook om van elkaar te leren. TwynstraGudde faciliteert en organiseert zulke samenwerkingen.”

Welke innovatieve ontwikkelingen zie jij momenteel en welke nieuwe mobiliteitsoplossing hoop jij over een aantal jaren terug te zien?

“Er komen veel innovaties op het gebied van mobiliteit op ons af die we ten goede kunnen benutten. Tegelijkertijd moeten we ervoor waken dat innovaties niet alleen toegankelijk zijn voor de ‘happy few’ in de grote stadscentra. Een bouwvakker die in het centrum van de stad woont, heeft minder baat bij parkeerrestricties en in plaats daarvan een elektrische deelauto. Hij wil zijn bus graag voor de deur blijven parkeren. Om ervoor te zorgen dat ook de mensen buiten de stadscentra gebruik maken van deze innovaties, heb je ‘hubs’ nodig om het mobiliteitskarakter in het ene gebied over te laten lopen in het andere gebied; mobiliteit in landelijk gebied ontwikkelt zich echt anders dan in hoogstedelijk gebied. Uit onderzoek naar de mobiliteitstransitie blijkt dat daarbij vooral behoefte is aan ‘hubs’ waarbij je nabij de bestemming kunt overstappen op kleinschalige deelmobiliteit.”

“We moeten ervoor zorgen dat innovaties niet alleen toegankelijk zijn voor de ‘happy few’ in de grote stadscentra.”

“Ik hoop dat we nieuwe ontwikkelingen niet met het badwater gaan weggooien. Zo wordt het op dit moment vaak als een probleem gezien dat elektrische deelscooters overal weggezet kunnen worden. Hierdoor kan het sentiment ontstaan dat gebruik van deelscooters niet wenselijk is, terwijl de deelscooter een opmaat kan zijn voor schone, kleinschalige mobiliteit. We kunnen deze nieuwe vormen van mobiliteit ook aanmoedigen. Zo kunnen overheden nu al veel meer voorsorteren op verschillende typen vervoermiddelen. Daarnaast denk ik dat het een mooie ontwikkeling is dat vooral jonge mensen in aanraking komen met deelmobiliteit, zoals deelscooters. Dit verhoogt de kans dat zij over tien jaar de deelmobiliteit heel gewoon gaan vinden; zij zijn immers de toekomst.”

“Ik hoop dat we nieuwe ontwikkelingen niet met het badwater gaan weggooien.”

Wat voor bijdrage kunnen wij als adviseurs van OchtendMensen en TwynstraGudde leveren aan de mobiliteitsopgaven van de toekomst?

“Als adviseurs leveren wij een belangrijke bijdrage aan onderzoeken en organisatorische vraagstukken. Zo hebben we studies gedaan naar de zelfrijdende auto en de mobiliteitstransitie. Maar we zijn ook goed in het begeleiden van pilots en het doen van evaluaties. Daarnaast heeft TwynstraGudde veel ervaring met coalities smeden tussen partijen, bijvoorbeeld op het gebied van zero-emissie-initiatieven. En natuurlijk het organiseren van samenwerking, de sleutel als het gaat om de toekomst van mobiliteit!

Wil je weten wat OchtendMensen voor jou of jouw bedrijf kan betekenen, neem dan graag contact op met Albert Pansier, manager Stad, Natuur & Mobiliteit.

Meer over wat wij doen binnen de thema’s Stad, Natuur & Mobiliteit lees je op onze themapagina.

De Omgevings­wet als Zwitsers zakmes

Adviseur Tamara Koekkoek OchtendMensen TwynstraGudde

Kijkend naar het ruimtelijk domein kan niemand er omheen: de Omgevingswet. De wet bundelt en moderniseert allerlei bestaande wetten voor de leefomgeving. Hierbij kun je denken aan wet- en regelgeving rondom bouwen, milieu, water, ruimtelijke ordening en natuur. Maar wat kun je er precies mee als overheid? We vragen het Arjan Raatgever, adviseur Ruimte, Wonen & Economie bij TwynstraGudde en specialist op het gebied van de Omgevingswet. Samen met Arjan werkt ook OchtendMensen, het jongtalentenplatform van TwynstraGudde, mee aan de implementatie van deze wet.

Wie is Arjan Raatgever?

“Ik ben afgestudeerd op mogelijke rollen van kunst en cultuur in de ruimtelijke ontwikkeling. Tijdens het schrijven van mijn scriptie kwam ik erachter dat de ruimtelijke ontwikkeling een soort machtsarena is: er is zoveel te doen! Ik ben toen per direct overgestapt naar de ruimtelijke ontwikkeling. Daar heb ik me steeds verder in ontwikkeld.

In mijn werk heb ik altijd te maken gekregen met de Omgevingswet rondom het thema duurzame gebiedsontwikkeling, bij zowel gemeenten als provincies. Mijn persoonlijke drijfveer hierin is het gebruiken van de Omgevingswet als vehikel om de wereld sneller te verduurzamen.”

In een notendop: wat is de Omgevingswet en voor wie is de wet belangrijk?

“De essentie van de wet bestaat uit vier verbeterdoelen die de wetgever heeft gesteld:

  1. De inzichtelijkheid in, voorspelbaarheid en het gebruiksgemak van het omgevingsrecht moeten worden vergroot.
  2. Het beleid, de besluitvorming en de regelgeving over de fysieke leefomgeving dienen op een samenhangende manier centraal staan.
  3. Er moet meer ruimte en flexibiliteit ontstaan voor bestuurlijke afweging. De positie van decentrale overheden wordt versterkt.
  4. De besluitvorming over projecten in de fysieke leefomgeving dient versneld én verbeterd te worden.

Binnen de beleidscyclus krijgen zes kerninstrumenten van de wet een eigen logische plek. De zes kernelementen zijn de omgevingsvisie, het programma, decentrale regels, algemene rijksregels, de omgevingsvergunning en het projectbesluit. Monitoring en evaluatie speelt hierbij een cruciale rol.

Maar de werkelijke essentie van de wet hangt af van het perspectief van waaruit je ermee wilt werken. Dat vind ik het mooie aan de wet: het biedt veel ruimte voor regionale verschillen. De Omgevingswet is daarmee als een Zwitsers zakmes. Als je tegen drie verschillende mensen zegt: “bouw er een stoel mee,” zal de eerste ermee gaan schroeven, de tweede gaan snijden en de derde trekt er eerst een biertje mee open.”

"Ik zie de Omgevingswet als een organisatievraagstuk waar programma- en projectmanagement voor nodig is."

Arjan Raatgever - Adviseur Ruimte, Wonen & Economie bij TwynstraGudde

Wat zijn volgens jou de essentiële ingrediënten voor het implementeren van de Omevingswet? 

“Ik zie de Omgevingswet als een organisatievraagstuk waar programma- en projectmanagement voor nodig is. Het basisingrediënt bij uitstek is voor mij dat de techniek moet kloppen. Je moet ervoor zorgen dat de organisatie niet vastloopt.

Daarna dien je de instrumenten van de wet goed in te richten. In je omgevingsvisie bepaal je (vóór januari 2024) waar je met je leefomgeving naartoe wilt. Het omgevingsplan is een meer juridisch-technische exercitie waar je tot 2029 de tijd voor hebt. Je kunt het zien als een ingewikkeld algoritme dat bepaalt wat er wel en niet kan in je leefomgeving. Tot slot heb je nog het omgevingsprogramma dat vooral uitgaat van de geest van de wet en dat kan helpen om integraler te gaan werken. Naast dat de Omgevingswet een duidelijke basis biedt, kan het op veel verschillende manieren worden ingevuld.”

Wat is de toegevoegde waarde van OchtendMensen in opdrachten rondom de Omgevingswet?

“De toegevoegde waarde is dat OchtendMensen met de onderdelen van het Zwitserse zakmes uitstekend uit de voeten kunnen. De Omgevingswet vraagt om vaardigheden als project- en programmamanagement. Het is ook een organisatorisch vraagstuk, waarbij meters gemaakt moeten worden en partijen aan elkaar moeten worden verbonden. De energie en frisheid van OchtendMensen kan daarin echt een verschil maken!”

Wil je weten wat OchtendMensen voor jou of jouw bedrijf kan betekenen, neem dan graag contact op met Albert Pansier, manager Stad, Natuur & Mobiliteit.

Meer over wat wij doen binnen de thema’s Stad, Natuur & Mobiliteit lees je op onze themapagina.

Meld je aan voor één van onze thema-nieuwsbrieven