Geen nood, je bent op de juiste plek.
Adviestalent is vanaf 1 november 2019 doorgegaan als OpMorgen

Verder

Circu­laire infra­structuur

Circulariteit in infrastructuurprojecten

‘’Op weg naar volledig circulair in 2050’’ 

Het jaar 2050 lijkt nog ver weg, maar Nederland heeft nog een lange weg te gaan om het lineaire systeem voor een circulair systeem te vervangen. Het omzetten van beleid naar de praktijk is namelijk een hele opgave. De Nederlandse overheid speelt hierbij een belangrijke rol. Om meer te weten te komen over dit onderwerp hebben wij gesproken met experts en ervaringsdeskundigen op dit gebied. Hoe pakken zij de transitie naar een circulair systeem binnen infrastructuurprojecten aan?  Waar liggen de knelpunten? Hoe verloopt de samenwerking in de keten?

In de whitepaper lees je meer over de integratie van circulariteit binnen infrastructuurprojecten en onze de belangrijkste inzichten over welke samenwerkingsvormen goed helpen om de ambitie in 2050 circulair het beste kunnen bereiken.

Ontvang de inzichten uit onze gesprekken met experts en verder onderzoek

Ben je benieuwd welke inzichten en tips wij hebben gehaald uit gesprekken met de experts en aanvullend onderzoek? Schrijf je dan nu hieronder in om de whitepaper over circulariteit in infrastructuur te ontvangen. De whitepaper ontvang je dan direct in je mailbox!

Transitie­manager De Bouw­campus

Duurzame houtbouw OchtendMensen

Aandacht voor duurzaamheid bouwmaterialen

Materialenkeuze in de bouw maakt verschil. Grondstoffen bepalen voor een groot deel hoe duurzaam een gebouw is. Daarom ondertekenden in 2017 onder meer overheden en marktpartijen het Grondstoffenakkoord. De tijd dringt om werk te maken van circulaire en biobased bouwmaterialen. Vooral hout is in trek. Het is een hernieuwbare grondstof die CO2 opslaat, en heeft voordelen tijdens de bouw en de gebruiksfase. Maar kun je er ook hoogbouw mee realiseren?

Transitietraject ‘Materialen met Toekomst:  Hout in hoogbouw’

Hans van ’t Land, adviseur bij OchtendMensen, werkt als transitiemanager bij De Bouwcampus. Hij geeft vorm aan het transitietraject ‘Materialen met Toekomst: Hout in hoogbouw’. Dat betekent dat hij sessies organiseerde om dit vraagstuk te verkennen en opdrachtgevers en -nemers bij elkaar te brengen.

Wat is nodig om van hout een serieuze materiaaloptie te maken? Voor (semi-)publieke opdrachtgevers is het lastig om de (vaak) duurdere keuze voor hout te verantwoorden. Ondanks de voordelen die nog niet echt meewegen, of moeilijk te kwantificeren zijn. Deze belangrijke groep van opdrachtgevers is geholpen met een instrument om de brede kosten én opbrengsten (ook social values) van hout inzichtelijk te maken. Daarmee krijgen ontwerpen met biobased materialen meer kans.

Naar een welwillende coalitie

Na deze verkenning van het vraagstuk is hard gewerkt aan het opzetten van een coalitie van (semi-)publieke opdrachtgevers. Met als doel vanuit deze coalitie, in samenwerking met kennisinstellingen en marktpartijen, te komen tot een instrument om de totaalkosten en voordelen van hout als duurzaam bouwmateriaal te laten meewegen in de businesscase. Biobased materialen verdienen een genormaliseerde plek in de materialenmix.

De bijdrage van OchtendMensen

Hans heeft voor deze opgave veel mensen geïnterviewd, relaties gelegd en ervoor gezorgd dat de échte vraag op tafel komt te liggen. Daarvoor is creativiteit en invoelingsvermogen belangrijk. Anders vervallen partijen weer in hun oude patroon, terwijl verandering juist nodig is. Als jonge, enthousiaste adviseur kon hij deze rol goed vormgeven.

Om meer te weten te komen over houtbouw, hebben onze OchtendMensen over dit thema gesproken met experts en ervaringsdeskundigen. De uitkomsten en inzichten hebben wij vastgelegd in een whitepaper. Vraag deze whitepaper hier op.

Duur­zame hout­bouw

Hout: een geschikt duurzaam materiaal?

In Nederland hebben we zowel een grote bouwopgave als grote ambities om te verduurzamen. Aangezien de bouwsector verantwoordelijk is voor bijna 40% van de totale wereldwijde CO2-uitstoot, biedt dit een mooie kans om deze twee uitdagingen te combineren in duurzaam bouwen! Binnen duurzaam bouwen zijn wij ons gaan verdiepen in houtbouw, waarin veel potentie zit.

Om meer te weten te komen over dit onderwerp hebben wij gesproken met experts en ervaringsdeskundigen op dit gebied. Waarom zouden we met hout bouwen? Welke projecten lopen al? Wat voor hindernissen zijn er voor het grootschalig bouwen met hout?

In dit artikel zetten wij de belangrijkste inzichten uit onze gesprekken met FSC Nederland, Ballast Nedam Development en De Bouwcampus op een rij aan de hand van de elementen van een transitiemodel: ombouwen, opbouwen en voortbouwen. 

Ontvang de inzichten uit onze gesprekken met experts en verder onderzoek

Ben je benieuwd welke inzichten en tips wij hebben gehaald uit gesprekken met de experts en aanvullend onderzoek? Schrijf je dan nu hieronder in om de whitepaper over houtbouw te ontvangen.

Project­mede­werker Routekaart RES Drenthe

Routekaart RES Drenthe

Opwek van hernieuwbare elektriciteit

In het Klimaatakkoord is afgesproken dat er in 2030 minimaal 35 terawattuur aan hernieuwbare energie wordt geproduceerd in Nederland. De verschillende Regionale Energiestrategie-regio’s (RES) hebben ambities uitgesproken over de realisatie hiervan. Zo ook de RES Drenthe, die meer hernieuwbare elektriciteit wil opwekken door windenergie, zonne-energie op land en zonne-energie op dak. Om deze ambitie waar te maken, moeten er veel nieuwe projecten gerealiseerd worden en moet er stevig worden geïnvesteerd in de energie-infrastructuur door de netbeheerders.

In opdracht van de Provincie Drenthe is OchtendMensen-adviseur Alexandra Kist betrokken bij de ontwikkeling van een visuele Routekaart. Hierin komt voor alle projecten voor hernieuwbare elektriciteit te staan waar en wanneer deze op het netwerk moeten en kunnen worden aangesloten.

Contact met stakeholders en werken aan draagvlak

Als projectmedewerker is Alexandra verantwoordelijk voor het afnemen van interviews met gemeenten (op zowel ambtelijk als bestuurlijk niveau), de provincie, de netbeheerders, energiecoöperaties en projectontwikkelaars. In deze gesprekken komen de planningen van de stakeholders, hun werkwijze, hun visie op ruimtelijke ordening, wet- en regelgeving en vergunningen aan bod.

Op basis van de interviews identificeert Alexandra samen met de projectgroep knelpunten en mogelijke oplossingen voor de realisatie van de ambitie van de RES Drenthe. Alexandra onderhoudt contact met de stakeholders om hen geïnformeerd te houden en draagvlak te creëren voor de Routekaart.

Het ontwikkelen van een visuele Routekaart

Op basis van de gesprekken met de stakeholders stelt Alexandra met de projectgroep een afwegingskader op. Deze bepaalt de voorkeursvolgorde van hernieuwbare elektriciteitsprojecten voor gemeenten, provincie en de netwerkbedrijven voor uitvoering en realisatie van de RES. Alexandra maakt deze verkregen informatie en voorkeursvolgorde visueel en tekent deze op in een Routekaart.  Op deze manier stemt de Routekaart de samenhang, planning en programmering tussen netinvesteringen en realisatie van hernieuwbare elektriciteitsopwekking af.

Lees hier meer over waar OchtendMensen aan werken op het gebied van Energie & Duurzaamheid.

Project­secretaris Taskforce Versnelling inrichting rest­opgave 80.000 hectare extra natuur

Natuurpact met het Rijk extra natuur

Een versnellingsstrategie is essentieel om 80.000 hectare extra natuur te realiseren in 2027

Provincies zetten zich in om eind 2027 gezamenlijk 80.000 hectare nieuwe natuur te hebben ingericht, zoals afgesproken in het Natuurpact met het Rijk (2013). Deze extra nieuwe natuur zorgt voor versterking en behoud van kwetsbare natuur en biodiversiteit. Elke provincie is verantwoordelijk voor het realiseren van hun opgave binnen het Natuurpact. Jaarlijks rapporteren provincies gezamenlijk hun voortgang in de Voortgangsrapportage Natuur (VRN).

Uit de 7e VRN (2021) blijkt dat de provincies de gezamenlijke opgave in 2027 met het huidige tempo niet gaan halen. Het IPO en het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) hebben daarom besloten dat een versnelling in natuurrealisatie nodig is om de 80.000 ha extra natuur uit het Natuurpact in de resterende tijd te kunnen halen.

Om tot mogelijke versnellingsstrategieën te komen, heeft BIJ12 – de uitvoeringsorganisatie van het IPO – de Taskforce Versnelling inrichting restopgave 80.000 hectare extra natuur (Taskforce Restopgave) opgericht. De Taskforce Restopgave heeft in januari en februari 2022 alle twaalf de provincies geïnterviewd over hoe zij de restopgave aanpakken en welke instrumenten zij daarvoor inzetten.

OchtendMensen ondersteunt de Taskforce Restopgave bij het uitvoeren van het onderzoek

OchtendMensen-adviseur Ramoeni Luimes ondersteunt als projectsecretaris de Taskforce Restopgave. Tijdens interviews met alle twaalf provincies verzorgt Ramoeni de verslaglegging, koppelt interviewverslagen terug aan provincies en schrijft op basis van deze interviewverslagen een rapportage met hoofdlijnen van gesprekken, inclusief aanbevelingen voor een versnellingsstrategie voor de realisatie van 80.000 extra natuur in 2027. Haar rapportage wordt door de Taskforce Restopgave gebruikt om de Ambtelijke Adviescommissie Vitaal Platteland (AAC VP) te informeren over een mogelijke versnellingsstrategie voor natuurrealisatie.

Benieuwd waar OchtendMensen binnen het thema Energie & Duurzaamheid nog meer aan werken? Lees dan verder op onze themapagina.

Regisseur Fiets Inter­provinciaal Overleg (IPO)

Nationaal Toekomstbeeld Fiets

Het Nationaal Toekomstbeeld Fiets

De fiets kent een gestage opmars. Dit oer-Nederlandse product ontpopte zich in de afgelopen jaren tot een serieuze vervoersmodaliteit waarmee gerekend dient te worden. De fiets draagt immers bij aan de oplossing van een aantal maatschappelijke opgaven, zoals woningbouw, gezondheid, bereikbaarheid en duurzame mobiliteit. De fiets is uit de marge gekomen.

Daarom werken provincies, gemeenten en de rijksoverheid aan een gezamenlijke fietsvisie. Ofwel het Nationaal Toekomstbeeld Fiets (NTF). Door de toename van fietsgebruik (en de diversiteit óp het fietspad) is het opeens een ingewikkeld dossier geworden. Fietsnetwerken moeten op elkaar worden aangesloten, de investeringen in infrastructuur worden betaald, parkeervoorzieningen bekostigd en gedragsverandering bevorderd. Alle overheidslagen moeten duurzaam samenwerken.

De Regisseur Fiets brengt provincies samen

OchtendMensen-adviseur Hans van ’t Land is ingezet om vanuit het Interprovinciaal Overleg (IPO) als regisseur deze samenwerking tussen provincies te organiseren. Provincies hebben allemaal hun eigen fietsbeleid en mobiliteitsplannen. Dat moet corresponderen met het gezamenlijke toekomstbeeld, zoals opgeschreven zal worden in het NTF. Provincies leveren voor een belangrijk deel de input voor het NTF, en zullen dit ook moeten verankeren in hun eigen organisatie. En het gezamenlijk toekomstbeeld leidend laten zijn in hun samenwerkingen met het ministerie en de gemeenten.

Het is het doel van Hans om vaart te houden in de totstandkoming van het NTF en ervoor te zorgen dat provincies zich in het NTF herkennen en het omarmen. En dat de gezamenlijkheid van de overheden in dit dossier benadrukt wordt. Daarnaast is het doel dat provincies van elkaar leren en de inzet op het thema fiets optimaal wordt benut.

Lees graag verder op onze website als je wilt weten wat de adviseurs van OchtendMensen doen op het gebied van Duurzaamheid en van Mobiliteit.

Adviseur Energie­transitie Gemeente Amersfoort

Aardgasvrije wijken gemeente Amersfoort

Naar een aardgasvrije samenleving

Gemeenten staan voor een grote opgave. In 2050 moeten alle gebouwen namelijk van het gas af zijn. Dus ook die in de gemeente Amersfoort.

De gemeente Amersfoort werkt momenteel samen met belanghebbenden om de eerste wijk, Schothorst-Zuid, van het gas af te helpen. De gemeente is hierbij de belangenbehartiger van de bewoners, zorgt ervoor dat de overgang naar aardgasvrij betaalbaar is voor iedereen en dat alle woningen meegenomen worden in de transitie.

Nederland aardgasvrij maken is geen eenvoudige opgave. Er is namelijk een ingreep nodig in alle bestaande gebouwen waar miljoenen Nederlanders zelf de eigenaar van zijn. Ook zijn gemeenten veelal afhankelijk van het Rijk voor financiële instrumenten. Verder zijn er tal van technische mogelijkheden om van het gas af te gaan waar een keuze tussen moet worden gemaakt: bijvoorbeeld via warmtenetten, warmtepompen of waterstof.

Technische en sociale componenten van de energietransitie aan elkaar koppelen

Als adviseur Energietransitie helpt OchtendMensen-adviseur Jorik van Koppen de gemeente Amersfoort met het laten slagen van deze opgave. Jorik heeft een achtergrond in Werktuigbouwkunde en Strategische Communicatie. Daarmee streeft hij ernaar om de technische en sociale componenten van de energietransitie aan elkaar te koppelen. In het contact met bewoners en gemeenteraadsleden helpt hij regelmatig met de beantwoording van vragen. Ook heeft hij meegewerkt aan het schrijven van het wijkwarmteplan: een besluit op hoofdlijnen waarin de warmtestrategie voor Schothorst-Zuid wordt uitgestippeld.

Wil je weten wat voor Energie- en Duurzaamheid-opdrachten OchtendMensen doen, lees dan verder op onze themapagina.

Advi­seur Duur­zaam­heid Natio­nale Politie

Duurzaam inkopen Nationale Poliltie OchtendMensen

De voorbeeldfunctie van de politie op het gebied van duurzaamheid

Als grootste werkgever van Nederland vindt de Nationale Politie dat zij een voorbeeldfunctie heeft in de maatschappij op het gebied van duurzaamheid. Het team Knooppunt Duurzaamheid binnen de Nationale Politie verdiept zich in de mogelijkheden om de politie stap voor stap te verduurzamen. Denk bijvoorbeeld aan de overstap naar elektrisch vervoer, het hergebruik van oude politiekleding en geweldsuitrusting en het vergroten van de aandacht en inzet van de politie op het gebied van maatschappelijk verantwoord inkopen. OchtendMensen-adviseur Frederieke Sedee maakt onderdeel uit van het Knooppunt Duurzaamheid en richt zich op het thema maatschappelijk verantwoord inkopen.

De politie koopt in met impact

De politie koopt jaarlijks voor veel geld spullen in. Deze inkoop kan worden benut voor het realiseren van sociale, innovatieve en duurzame doelstellingen. Dit wordt ook wel maatschappelijk verantwoord inkopen (MVI) genoemd. Onder MVI vallen diverse thema’s, namelijk: biobased en circulair inkopen, social return, MKB-vriendelijk inkopen en aandacht voor internationale sociale voorwaarden.

Frederieke verdiept zich voor de politie in de mogelijkheden om meer aandacht te besteden aan MVI tijdens het verwervingsproces. Dit doet zij door de huidige stand van zaken in kaart te brengen. Zij analyseert wat er nodig is om de aandacht voor MVI te vergroten. Zo voegt zij duurzaamheid toe aan huidige formats en instrumentarium die worden gebruikt tijdens het verwervingsproces en levert zij input voor het inkoopbeleid van de politie. Daarnaast voert zij gesprekken met diverse betrokkenen uit de Dienst Verwerving. Op basis van deze input brengt zij in kaart welke aanvullende kennis nodig is en legt zij vast waar hindernissen worden ervaren. Vervolgens identificeert Frederieke mogelijkheden om deze hindernissen te overbruggen.

Door te starten vanuit de praktijk en vanuit de beleving van de medewerkers die MVI moeten gaan toepassen in hun werk, wordt draagvlak gecreëerd en kunnen echte stappen worden gemaakt.

“Frederieke heeft het traject ‘Verwerven met impact’ getrokken. Zij heeft aandachtspunten voor het verwervingsbeleid in beeld gebracht. Door deze bevindingen met verschillende stakeholders met verschillende belangen te bespreken, is het toch een gezamenlijk traject geworden. Het resultaat is een actielijst met een prioritering voor 2022 en als bijvangst al de eerste stappen in de bewustwording. De zorgvuldige manier waarop Frederieke dit heeft gedaan, zorgde ervoor dat de bevindingen niet als kritiek maar als verbeterkansen werden gezien.”, aldus opdrachtgever Ingelou Sybrandij (coördinator Duurzaamheid bij Politie Nederland).

Gevolgen van de nieuwe stikstofwetgeving op de huisvesting van de politie

Naast het vergroten van de inzet op MVI, brengt Frederieke ook in kaart wat de impact is van de nieuwe stikstofwetgeving op de huisvestingsportefeuille van de politie. De politie heeft heel veel panden, zoals kantoorpanden, cellencomplexen, trainingslocaties en politiebureaus. Zodoende krijgt zij ook te maken met de stikstofeisen.

Frederieke analyseert in hoeverre huidige en toekomstige onderhoudswerkzaamheden aan de politiepanden beïnvloed worden door deze nieuwe wet. Hierbij verkent zij ook wat de praktische en financiële opties zijn om de stikstofdepositie te verminderen. Mogelijkheden zijn onder andere het gebruik van elektrisch vervoer en de overstap naar gasloze ruimteverwarming.

Lees hier meer over waar OchtendMensen aan werken op het gebied van Energie & Duurzaamheid.

Project­medewerker Kennis­programma Zeespiegel­stijging

Zeespiegelstijging OchtendMensen

Nationaal Deltaprogramma

OchtendMensen-adviseur Alexandra Kist is projectmedewerker bij het Kennisprogramma Zeespiegelstijging. Dit programma is onderdeel van het Nationaal Deltaprogramma.

Nieuwe kennis over tempo en mate van zeespiegelstijging

In het Kennisprogramma Zeespiegelstijging werken overheden, kennisinstellingen, bedrijven, plannenmakers en maatschappelijke organisaties samen aan nieuwe kennis over het tempo en de mate van zeespiegelstijging. Hierbij worden ook de mogelijke gevolgen bekeken voor de waterkeringen, zoetwatervoorziening en ruimtelijke inrichting.

Alternatieven en adaptiepaden om Nederland te beschermen

Alexandra is werkzaam in spoor IV van het Kennisprogramma Zeespiegelstijging. Hier worden alternatieven en adaptatiepaden in beeld gebracht om Nederland te beschermen tegen de effecten van zeespiegelstijging in de verre toekomst.

Als projectmedewerker zorgt Alexandra voor de inhoudelijke en organisatorische voorbereiding van overleggen en houdt zij zich bezig met de verslaglegging. Ze is verantwoordelijk voor de organisatie van enkele grootschalige bijeenkomsten met alle stakeholders.

Wil je meer weten over de opdrachten die OchtendMensen doen rondom het thema adaptatie in het domein van Energie & Duurzaamheid? Klik hier om meer van onze projecten bekijken.

Programma­manager Energie­transitie NS

Fossielvrije treinen OchtendMensen

Duurzaam ondernemen bij de NS

Nederland duurzaam bereikbaar. Voor en door iedereen. Daar staat de Nederlandse Spoorwegen (NS) voor. Het team Duurzaam Ondernemen van de NS werkt samen met collega’s uit de diverse bedrijfsonderdelen en afdelingen aan het verduurzamen van de organisatie. Dat gebeurt aan de hand van drie pijlers: fossielvrij, circulair en groen.

Fossielvrij ondernemen

OchtendMensen-adviseur Eva Louwerenburg zet zich samen met collega’s van de NS in voor de pijler ‘Fossielvrij ondernemen’. De doelstelling van fossielvrij is om in 2030 80% minder aardgas te gebruiken en in 2040 volledig fossielvrij te zijn. Fossielvrij betekent het gebruik van volledig duurzame energie zonder fossiele back-up.

Vertaling van strategie naar concrete projecten

Als Programmamanager Energietransitie zorgt Eva voor de vertaling van de strategie voor fossielvrij naar concrete acties en projecten. Zo coördineert Eva de ontwikkeling van een energiedashboard dat inzicht biedt in de voortgang van diverse doelen en hoe(veel) diverse projecten bijdragen aan die doelen. Daarnaast werkt Eva aan het versnellen van de komst van fossielvrije treinen en bussen.

Fossielvrije treinen en bussen

Op dit moment rijden de treinen klimaatneutraal, maar als het niet waait dan is er een fossiele back-up. Daarom is de NS bezig met opwek van energie, opslag en uur-matching. Uur-matching betekent dat de groene stroom die je koopt op hetzelfde moment wordt opgewekt als je het gebruikt. Alleen dan wordt de verbruikte stroom zonder CO2 opgewekt. Eva onderzoekt hoe uur-matching de NS verder kan verduurzamen.

Niet alleen de treinen, maar ook de inzet van bussen wordt fossielvrij. NS zet bussen in als de treinen niet kunnen rijden. Deze bussen rijden sinds januari 2019 op HVO (Hydrotreated Vegetable Oil) gemaakt van afgewerkt frituurvet en industriële vetten. Om te blijven innoveren kijkt de NS verder. Eva trekt dit innovatieproject en onderzoekt samen met bus leveranciers andere mogelijkheden om de bussen te verduurzamen, door o.a. elektrificatie of waterstof.

Op deze manier draagt OchtendMensen bij aan een fossielvrije NS!

Wil je meer weten over duurzaam ondernemen bij NS? Kijk dan op https://www.ns.nl/over-ns/duurzaamheid

Wil je weten wat de adviseurs van OchtendMensen doen bij opdrachtgevers op het gebied van Energie & Duurzaamheid, kijk dan op onze marktpagina.

 

Meld je aan voor één van onze thema-nieuwsbrieven